امکان‌سنجی علوم انسانی قرآن‌بنیان

علوم انسانی مجموعه دانش‌هایی است که به شناخت انسان و توصیف، تبیین و تفسیر پدیده‌های فردی و اجتماعی و جهت‌بخشی به افعال و انفعالات انسانی می‌پردازند. علوم انسانی موجود براساس مبانی غیرالاهی و از منابع غیردینی شکل گرفته است و در رساندن انسان به سعادت، به‌ویژه در جوامع اسلامی توفیق چندانی نداشته است؛ ازاین‌رو تولید علوم انسانی اسلامی به‌ویژه علوم انسانی قرآن‌بنیان ضروری است. تولید علوم انسانی بر مبانی خاصاستوار است که باید مستدل شود. یکی از آن مبانی اساسی امکان تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان است. این نوشته به هدف زمینه‌سازی تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان، مسئله «امکان علوم انسانی قرآن‌بنیان» را به روش توصیفی-تحلیلی پژوهش می‌کند.یافته‌های تحقیق: 1. ادله نشان می‌دهد، اولاً علوم انسانی جزء قلمرو قرآن است؛ ثانیاً، قرآن کارایی بیانی لازم برای تولید علوم انسانی را دارد؛ 2. روش‌های برون‌متنی مانند «روش انتظار بشر از قرآن» و «روش درونگری» و «بسط تجربه تاریخی قرآن» نارسا بوده و نمی‌توان با استفاده از آنها قلمرو قرآن را حداقلی نشان داد و علوم انسانی را خارج از حیطه قرآن شمرد؛ 3. زبان قرآن عرفی یا رمزی و یا صرف هنجاری نیست که نتواند کارایی لازم برای تولید علوم انسانی قرآن‌بنیان را داشته باشد.

feasibility of quran-based humanities

humanities is a collection of knowledge that deals with knowing human and describes, explains and interprets individual and social phenomena and gives direction to human actions and inactions. the existing human sciences have been formed based on non-divine foundations and from non-religious sources and have not been very successful in bringing people to happiness, especially in islamic societies; therefore, it is necessary to produce islamic humanities, especially quran-based humanities. the production of human sciences is based on certain foundations that must be substantiated. one of those fundamentals is the possibility of producing quran-based human sciences. this article researches the problem of possibility of quran-based humanities in a descriptive-analytical way with the aim of establishing the context for the production of quran-based humanities.research findings: 1. the evidence shows that, firstly, humanities are part of the qur'an's domain; secondly, the qur'an has the necessary expression efficiency for the production of human sciences; 2. extratextual methods such as the method of human expectation from the qur'an and the method of introspection and expanding the historical experience of the qur'an are insufficient and cannot be used to minimize the scope of the qur'an and consider human sciences outside the scope of the qur'an; 3. the language of the qur'an is not customary or coded or merely normative, which cannot have the necessary efficiency for the production of human sciences based on the qur'an.