انتظام بخشی جغرافیای فرهنگی ایران

هدف این پژوهش شناخت عوامل ساختاری موثر بر جغرافیای فرهنگی ایران وتاثیرات هویت مذهبی دوره صفویه بر این سازماندهی فضایی است.با توجه به چنین امری پژوهش حاضراز نظر ماهیت تبیینی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد تاریخی-مفهومی در چارچوب ژئوکالچر است.در این مقاله انتظام جغرافیای فرهنگی ایران به مثابه برآیند سه مولفه جغرافیا،مذهب و ساختار قدرت سیاسی تحلیل می شود.شاهان ایران به‌طور مداوم در انتظام بخشی به فرهنگ و تمدن این سرزمین تلاش کرده‌اند. اما بعد از دوره‌هایی، دودمان صفویه با تمرکز بر مذهب تشیع در یک مقطع سرنوشت‌ساز تاریخی توانست ایران را به ملت-دولت مستقل، خودمحور، نیرومند و مورد احترام در جهان آن روز تبدیل کند. با روی کار آمدن سلسله صفویه حکومت بر اساس اندیشه واحدسازی ملی از طریق مذهب تشیع انتظام یافت و این روند در دوره‌های بعدی استمرار و به غنای آن افزوده شده است.بر این اساس می توان اذعان نمود که حکومت ها در بستر جغرافیایی فلات ایران با مولفه های فرهنگی-مذهبی(تشیع) و شیوه های حکمرانی در ادوار مختلف تاریخی در شکل دهی به انسجام هویتی،یکپارچگی سرزمینی و ثبات فرهنگی-سیاسی نقش آفرینی کرده اند.در این چارچوب مذهب تشیع به عنوان یک عنصر ژئوکالچری هم نقش اتسجام بخش داخلی و هم کارکرد تمایزبخش منطقه ای داشته است.بر این اساس ایران می‌تواند با ترکیب سنت و مدرنیته و با استفاده از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی-ژئوکالچری خود الگویی پایدار از انتظام فرهنگی در منطقه بحران‌زده خاورمیانه ارائه دهد.

organizing the cultural geography of iran

the aim of this research is to indentify the structural factors affecting the cultural geography of iran and the effects of religious identity of the safavid period on this spatial organization.considering this,the present research is explanatory-analytical in nature and based on a historical-conceptual approach within the feamework of geoculture.in this article,the organization of iran's cultural geography is analyzed as a result of the three components of geography,religion, and political power structure.the kings of iran have continuously tried to regulate the culture and civilization of this land. but after some periods,the safavid dynasty, focusing on shiism,at a crucial historical juncture, was able to transform iran into an independent,self-centered,powerful and respected nation-state in the world of that day.with the coming to power of the safavid dynasty,the government was regulated based on the idea of national unification through shiite religion,and this process has continued and enriched in subsequent periods. on this basis,it can be acknowledged that the geographical in the geographical context of the iranian plateau- -religious components (shiism)and governance styles have played a role in shaping identity cohesion,territorial integrity,and cultural-political stability in different historical periods.in this framework,shiism,as a geocultural element,has plaed both an internal cohesive role and a regional distinguishing function accordingly,iran can also present a sustainable model of cultural order in the crisis-ridden middle east by combining tradition and modernity and using its geopolitical-geocultural-geocultural capacities.