شناخت فرآیند ارزیابی رضایتمندی در محیط‌های مسکونی

معماری با هدف ارتقای محیط زندگی ساکنان، توجه ویژه ای به بهبود کیفیت محیط های مسکونی دارد. ارزیابی رضایتمندی از محیط های مسکونی نیز به منظور بهبود کیفیت زندگی و ارتقا رضایت ساکنان از محیط سکونت شان انجام می گیرد. در واقع، شناخت صحیح رویکرد رضایتمندی در محیط های مسکونی، مستلزم درک چیستی ماهیت فرآیند ارزیابی رضایتمندی به عنوان یک رویکرد عینی- ذهنی و مولفه های تاثیرگذار بر آن است. هدف پژوهش پیش رو، شناخت تاثیرات مولفه های موثر در فرآیند ارزیابی رضایتمندی بر پایۀ مولفه های عینی (تجربه تغییرات کالبدی محیط توسط ساکنان) و ذهنی (واکنش های عاطفی ساکنان نسبت به تغییرات) در قالب یک چارچوب مفهومی است. رویکرد پژوهش حاضر، کیفی است. در این رویکرد ضمن مطالعۀ اسناد کتابخانه ای از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با متخصصان روانشناسی محیط بهره گرفته شده و به تبیین مولفه های موثر در فرآیند ارزیابی رضایتمندی، تاثیرات آ‏ن‏ها و ارتباط مولفه ها با یکدیگر در قالب چارچوب فرآیند ارزیابی رضایتمندی پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که ارزیابی رضایتمندی مسکونی فرآیندی است که بر پایۀ دریافت تجربه تغییرات کالبدی ساکنان و واکنش های عاطفی آ‏ن‏ها به این تغییرات، ضمن توجه به ویژگی ها و تفاوت های فردی صورت می گیرد. دریافت تجربه کالبدی ساکنان بر گرفته از مولفه های قابلیت محیط، خودگستردگی و اهمیت محیط زندگی است که موجب شکل گیری اولیه چارچوب ذهنی ساکنان می شود. واکنش های عاطفی ساکنان به تغییرات به وجود آمده در محیط، سبب ایجاد نقاط لنگرگاهی جدید ذهنی و انطباق با شرایط جدید در ساکنان می شود که در نهایت، رفتار ساکنان در محیط را تغییر می دهد و به رضایتمندی آ‏ن‏ها از محیط مسکونی منتهی می شود

exploring the methodology of evaluating residential satisfaction

architecture، with the goal of enhancing residents' living environments، pays special attention to improving the quality of residential spaces. a correct understanding of the satisfaction approach in residential environments requires an understanding of the nature of the satisfaction assessment process as an objective-subjective approach and the factors that influence it. the purpose of the present research is to identify the effects of the effective components in the satisfaction assessment process based on objective components (residents' experiences of physical changes in the environment) and subjective components (residents' emotional reactions to changes) within a conceptual framework. this research employs a qualitative approach that، while studying library documents and analyzing their content، has benefited from semi-structured interviews with environmental psychology experts and has explained the effective components in the satisfaction assessment process، their effects، and the relationship between these components within the framework of the satisfaction assessment process. the results of the research indicate that the residential satisfaction assessment process is based on residents' experience of physical changes and their emotional reactions to these changes، considering individual characteristics and differences. residents' physical experience is derived from the components of environmental capability، self-extension، and the importance of the living environment، which initially form residents' mental frameworks. residents' emotional reactions to changes in the environment create new mental anchor points and adaptation to new conditions in residents، which ultimately change residents' behavior in the environment and lead to their satisfaction with the residential environment.