تحلیل مفهوم سازگارسازی در بناهای تاریخی

وجود زبان مشترک و تعریف مورد توافقی از اصطلاحات و مفاهیم مورد استفاده در هر حوزه‌ی دانشی، لازمه‌ی احاطه بر ابعاد مختلف آن و پیشبرد آن در ادبیات ملی و بین‌المللی و رسیدن به فهم مشترک در روابط حرفه‌ای و آکادمیک است. استفاده‌ی مجدد از بناهای تاریخی به عنوان روشی پایدار در حفاظت از آن‌ها، با مجموعه مداخلاتی همراه است که با عناوین گوناگونی مورد اشاره قرار می‌گیرند. وجود واژگان و اصطلاحات گوناگون در زمینه‌ی مداخلات کارکردی و کالبدی در بناهای موجود و بناهای تاریخی و کاربرد آن‌ها به صورت مترادف و بعضاً اشتباه، مسئله‌ای است که ممکن است فضایی سردرگم در مباحث مربوطه ایجاد کند. هدف این مقاله بررسی این اصطلاحات و مفاهیم و تبیین نقش و کاربرد هریک و روابط میان آن‌ها است. در این پژوهش، از یک روش تحلیل مفهوم سیستماتیک برای شفاف‌سازی اصطلاحات مربوط به سازگارسازی استفاده شده ‌است. ابتدا محدوده‌ی مورد نظر از واژگان پرکاربرد در دامنه‌ی گسترده‌تری از مفاهیم حفاظت معماری، تعیین شد و در قالب چارچوبی از رویکردها، سطوح مداخلاتی، برنامه‌های سازگارسازی و راهبردها ارائه شد. سپس کاربرد اصطلاحات مرتبط‌تر به صورت ویژه در یک مرور ادبیات به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتند. «استفاده‌ی مجدد سازگار» متداول‌ترین اصطلاح است که مجموعه‌ای از مداخلات کالبدی و کارکردی در ابعاد مختلف پایداری را دربر می‌گیرد. واژگان «نوسازی»، «توان‌بخشی» و «بهسازی» متداول‌ترین اصطلاحات در مداخلات کالبدی هستند و به طور غالب با اهداف زیست محیطی انجام می‌شوند. در این میان تغییرات مربوط به سیستم‌های ساختمانی بیشتر با عنوان بهسازی و تغییرات ساختاری با عنوان توان‌بخشی شناخته می‌شوند. اصطلاح نوسازی گسترده‌تر از دو واژه‌ی دیگر، در مورد بهبود شرایط کلی بنا در لایه‌های مختلف به ویژه معماری بنا در جهت تامین استانداردهای نوین ایمنی و زیست محیطی کاربرد دارد.

adaptation of heritage buildings;a concept analysis

adaptation in heritage building encompasses a range of interventions and activities that improve existing building conditions to extend their lifespan. to address different aspects of heritage buildings adaptation, various terminologies are used in the literature and practice, including refurbishment, retrofitting, rehabilitation, renovation, restoration and adaptive reuse. these terminologies are often used in a synonymous and sometimes incorrectly. we have conducted a concept analysis to clarify the main terms addressing the adaptation interventions in heritage buildings. we developed a framework of related terminologies and classified them into four groups including paradigms, levels of intervention, adaptation plans, and strategies. we also review the application of these terminologies in the research articles and illustrate the differences between the concepts and their applications.