تحلیل رابطه عناصر سازمان فضایی توسط نحو فضا جهت ارتقای رضایت مندی ساکنین در واحد های مسکونی (نمونه موردی: نمونه های مسکونی شهر آمل)

مسکن و واحد مسکونی عنصر بنیانی ساختار سکونت در شهر است. گوناگونی سازمان فضایی واحد مسکونی بر روابط جمعی ساکنان اثرگذار است. این پژوهش از یک سو با کمک نحو فضا، به تحلیل عینی و توپولوژیک ساختار نمونه‌های مسکونی شهر آمل می‌پردازد و از سوی دیگر با پرسش از رضایت‌مندی ساکنان از رابطه میان فضاهای واحد مسکونی، دریافت ذهنی ساکنان را می‌سنجد. ارتباط میان خلوت و تعامل جمعی در سازمان فضایی نمونه‌های مسکن از عوامل تعیین‌کننده‌ موثر بر سنجش رضایت ساکنان است؛ بنابراین، هدف اصلی پژوهش تحلیل رابطه عناصر سازمان فضایی و چگونگی ارتقای میزان رضایت ساکنین از مولفه خلوت و تعامل جمعی، در نمونه‌های مسکونی آپارتمانی است. هدف دیگر دست‌یابی به توصیه‌های طراحی جهت ارتقای کیفیت ارتباط فضایی واحدهای مسکونی آپارتمانی است. پرسش‌ تحقیق این است که نقش مولفه‌های تحقیق در رضایتمندی ساکنین چیست؟ از سازمان فضایی کدام نمونه رضایت بیشتری ابراز شده است؟ توصیه های طراحانه در راستای ارتقای رضایت ساکنین چیست؟ برای انجام تحقیق ابتدا نمونه‌بندی واحدهای مسکونی آپارتمانی شهر آمل با استفاده از فنون نحو فضا و سپس تحلیل فضاها با ای‌گرف انجام و در ادامه با تکمیل پرسشنامه و انجام آزمون‌های همبستگی، رضایت ساکنین سنجیده شده است. مطالعه موردی به نمونه‌های مسکونی از چهار ناحیه شهر آمل به صورت مساوی محدود شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت زیادی میان نگاه «صرفاً کمی یا کیفی» به فضای واحد مسکونی و تحلیل توامان «عینی- ذهنی» وجود دارد. تحلیل عینی فضاها با گراف‌ها و تبیین ارتباط‌های داخلی از طریق میزان پیوند فضاها، در مقایسه با پرسش از مردم و تحلیل ذهنی از طریق ابراز میزان رضایت از کیفیت و کارکرد فضاها، امکان رسیدن به نتایج جامع‌تری را فراهم می‌کند. در نتیجه تحقیق فوق نشان میدهد که افزایش میزان مساحت، افزایش رضایت در مولفه خلوت و تعادل میان خلوت و تعامل جمعی منجر به افزایش میزان رضایت در تعامل جمعی شده است. نمونه چهار با پلان شکسته و تفکیک فضایی مناسب میان فضاهای شخصی و جمعی بیشترین میزان رضایت ساکنین را جلب کرده است. بر اساس نتایج، سازمان فضایی میتواند بر رفتار و ساختار ذهنی ساکنین در فضای واحد مسکونی اثرگذار باشد.

analyzing the relationship between the elements of spatial organization by the syntax of space in order to improve the satisfaction of residents in residential units (case study: residential examples of amol city)

housing is a fundamental component of urban living, with the spatial organization of residential units influencing collective relationships among residents. this research examines both the objective and topological analysis of residential structures in amol city using space syntax, alongside measuring residents’ subjective perceptions through satisfaction surveys regarding the spatial relationships within their units. the relationship between solitude and collective interaction in spatial organization is a key factor affecting resident satisfaction. the primary goal of the study is to explore how the spatial organization elements impact satisfaction levels concerning solitude and collective interaction in apartment settings. another objective is to offer design recommendations to improve the quality of spatial communication in residential units. the research addresses the following questions: what is the role of these components in resident satisfaction? which sample demonstrates the highest satisfaction with spatial organization? what design improvements can enhance satisfaction? to conduct this study, apartment samples from four districts of amol were selected, analyzed using e-graph with space syntax techniques, and resident satisfaction was assessed through questionnaires and correlation tests. among the samples, example four, with a broken plan and effective spatial separation between private and communal areas, showed the highest satisfaction levels. the findings indicate that spatial organization significantly influences the behavioral and cognitive patterns of residents within their living spaces.