واکاوی نوسانات سطح آب دریاچه مهارلو و ارتباط آن با عناصر آب و هوایی دشت شیراز

طی سال‌های اخیر تنش به منابع آبی سطحی و زیرسطحی در ایران به یک مشکل فراگیر تبدیل شده است و در نتیجه این امر بسیاری از منابع آب سطحی خشک شده‌اند و تراز آب زیرزمینی هم در بسیاری از دشت‌های کشور افت قابل توجهی نموده است. برخی علت این امر را تغییر در ویژگی‌های عناصر جوی همانند کاهش بارندگی و افزایش دما می‌دانند و بسیاری هم دخالت بشر و برداشت‌های بی‌رویه و سدسازی را علت کاهش سطح منابع ابی کشور بر شمرده‌اند. در این پژوهش با بررسی روند تغییرات سطح دریاچه مهارلو طی یک دوره 22 ساله (1376 – 1397) و همچنین تغییرات تراز آب زیرمینی دشت شیراز در همین دوره زمانی و روند تغییرات بارش و دما در ایستگاه شیراز، نوسانات و تغییرات این عناصر شناسایی شد. سپس رابطه بین نوسنات بارش و دما با تغییر سطح آب دریاچه مهارلو مورد بررسیی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در دوره مذکور سطح آب دریاچه دارای روند کاهشی معنی‌دار بوده است. همچنین تراز آب زیرمینی دشت شیرا هم افت معنی‌دار داشته است. بررسی روند عناصر جوی بارش و دما نشان داد که در دوره مذکور دما روند افزایشی معنی‌دار داشته ولی بارش روند معنی‌داری را نشان نمی‌دهد. بررسی رابطه تغییرات تراز آب دریاچه با بارش و دما هم نشان داد که حدود 43 درصد از تغییرات تراز آب دریاچه توسط تغییرات بارش و دمای دشت تعیین می‌شود و عوامل انسانی از جمله توسعه شهرنشینی، تغییر کاربری اراضی، گسترش صنایع آب‌بر و توسعه کشاورزی هم در این کاهش سطح اب نقش معنی‌داری داشته‌اند.

analyzing the water level fluctuations of maharlo lake and its relationship with the climatic elements of the shiraz plain

in recent years, the stress on surface and subsurface water resources in iran has become a problem, and result of this, many surface water sources have dried up and underground water level has dropped significantly in many plains of country. has done some consider the reason for this to be the change in the characteristics of the atmospheric elements, such as the decrease in rainfall and the increase in temperature, and many consider the human intervention and excessive harvesting and dam construction as the reason for the decrease in the level of the country's water resources. in this research, by examining the changes in the level of maharlo lake during a period of 22 years (1376-1397), as well as the changes in the underground water level of the shiraz plain during the same time period, and the changes in precipitation and temperature in shiraz station, the fluctuations and changes of these elements were identified. then, the relationship between precipitation fluctuations and temperature with the change in the water level of maharlo lake was investigated. the results showed that the water level of the lake had a significant decreasing trend during the mentioned period. also, the level of underground water in the shira plain has dropped significantly. investigating the trend of the atmospheric elements of precipitation and temperature showed that in the mentioned period, the temperature had a significant increasing trend, but the precipitation did not show a significant trend. examining the relationship between lake water level changes with precipitation and temperature also showed that about 43% of lake water level changes are determined by changes in precipitation and temperature in the plain, and human factors such as urbanization development, land use change, expansion of water-bearing industries and agricultural development has also played a significant role in this water level reduction.