بررسی انواع مدل‌های واکنش ژئومورفیک مجموعه جزایر سدی واقع در کرانه‌های منطقه حفاظت‌شده گابریک و جاسک

پایش موقعیت خطوط ساحلی دریک مقیاس فضایی 10 تا 100 کیلومتری در درازمدت (دهه‌ای و سده‌ای)، پایه‌ی علمی بسیار ارزنده‌ای برای مستندسازی روابط فرایندها و واکنش‌های ژئومورفولوژیکی ایجاد می‌کند که مورفودینامیک‌های ساحلی منطقه‌ای را شکل داده‌اند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی مدل‌های واکنش ژئومورفیک مجموعه جزایر سدی کرانه‌های منطقه حفاظت‌شده گابریک و جاسک می‌باشد. روش اصلی پژوهش، بهره‌گیری از مدل پیشنهادی mcbride et al., 1995 بوده؛ در این‌راستا، داده‌های فیزیکی و مفهومی مورد استفاده به‌ترتیب عبارتند بوده‌اند از: تصاویر landsat، نقشه‌های توپوگرافی و نرم‌افزارهای erdas imagine & arcgis. یافته‌های به‌دست آمده نشان می‌دهند از هشت مدل ژئومورفیک ارایه‌شده توسط mcbride et al., 1995، پنج مدل پیشروی، پسروی، حرکت جانبی، ناپایداری‌چرخشی و باریک‌شدن درجا در منطقه موردمطالعه ایجاد شده‌اند. پیشروی، باریک‌شدن درجا و ناپایداری چرخشی رایج‌ترین مدل‌های واکنش ژئومورفیک منطقه بوده‌اند. یافته‌های پژوهش نشانگر آن هستند که به‌طور میانگین بیشترین میزان تغییرات خط ساحلی در ناحیه 1 حدود 578 متر به‌صورت پیشروی (جزیره سدی 1)، در ناحیه 2 (جزیره سدی 12) و ناحیه 3 (جزیره سدی 13) به‌ترتیب حدود 3/1150 متر و 333 متر به‌صورت پسروی رخ داده است. همچنین، کم‌ترین و بیشترین میزان جابجایی خط ساحلی به‌ترتیب حدود 212 و 1316 متر در محدوده جزایر سدی 14 و 4 صورت گرفته است. همچنین یافته‌ها نشان دادند که، هرچند به‌نظر می‌رسد در یک مقیاس فضایی- زمانی درازمدت، شرایط هیدرودینامیک دریا و به‌ویژه وضعیت نسبی تراز دریا، یکی از مهم‌ترین عوامل کنترل‌کننده در پیدایش انواع مدل‌های واکنش ژئومورفیک است؛ اما، آورد رسوب از خشکی توسط رودها نیز تاثیر بسزایی بر توسعه و تکامل مدل‌های واکنش ژئومورفیک جزایر سدی دارد.

assessment of geomorphic-type models for barrier islands complex located on the gabric and jask protected area shorelines

long-term (decades to centuries) monitoring of shoreline position over a spatial scale of 10 to 100 km provides a scientific basis for documenting process-response relationships that shape regional coastal morphodynamics. the main goal of this research is to investigate the geomorphic response models of the barrier islands complex on the gabrik and jask protected area shores. the main research method was to use the model proposed by mcbride et al., 1995; in this regard, the physical and conceptual data used were respectively: landsat images, topographic maps and erdas imagine & arcgis software. the obtained findings show that out of the eight geomorphic models presented by mcbride et al., 1995, five models of advance, retreat, lateral movement, rotational instability and in-place narrowing were created in the studied area. advance, in-place narrowing and rotational instability have been the most common geomorphic response models of the region. the research findings indicate that, on average, the highest amount of shoreline change in area 1 was about 578 meters of advance (barrier island 1), while in area 2 (barrier island 12) and area 3 (barrier island 13), there were retreats of approximately 1,150 and 333 meters, respectively. the minimum and maximum shoreline displacement has been approximately 212 and 1316 meters, respectively, within the area of barrier islands 14 and 4. at megascale, the rate of relative sea level rise along these barrier coastlines appears to be one of the major factors controlling the occurrence of geomorphic response-types; however, sediment supply exerts significant influence on shoreline response as well.