>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی و تجزیه و تحلیل میزان فرسایش خاک و تولید رسوب در حوزه آبخیر سد یامچی با استفاده از (gis)  
   
نویسنده عابدینی موسی ,فاضل دولت آباد میرصادق ,نظافت تکله بهروز
منبع علوم و فنون آبخاكي - 1403 - دوره : 5 - شماره : 3 - صفحه:29 -45
چکیده    با توجه به اهمیت استراتژیک سد یامچی، کیفیت و کمیت فرسایش و رسوب در حوزه بالادست سد یامچی با استفاده مدل epm در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. در روش e.p.m چهار عامل در برآورد میزان رسوب موثر هستند که عبارت است از ضریب فرسایش حوزه آبخیز، ضریب استفاده از زمین(xa)، ضریب حساسیت سنگ و خاک به فرسایش(y)، شیب متوسط حوزه (i) که در هر کدام از واحدهای کاری مورد بررسی قرار می‌گیرید. برای پهنه‌بندی مخاطره سیلاب از مدل هیدرولیکی hec-ras استفاده شد و از طریق الحاقی hec-georas پردازش داده‌های ژئومتری انجام شد. نتایج به‌دست آمده از روش e.p.m نشان داد که کل حوزه از نظر شدت فرسایش در کلاس فرسایشی کم قرارگرفته است. دبی رسوب‌ویژه حوزه1467.3 متر مکعب در کیلومتر‌مربع در سال و دبی رسوب کل در حوزه 1054988.7متر مکعب در سال محاسبه شد. بعلاوه نتایج این مطالعات مشخص نمود که بخش‌های جنوب شرق شرقی حوزه از حساسیت بیش‌تری نسبت به فرسایش برخوردار است. نتایج حاصله مدل هیدرولیکی hec-ras برای پهنه‌بندی سیلاب با دوره بازگشت 3 سال نشان داد که حدود 112.5 هکتار از اراضی اطراف رودخانه به زیر آب خواهد رفت و خسارت جانی و مالی آن‌چنانی ندارد. پهنه‌بندی سیلاب با دوره بازگشت 20 سال با مساحت 138 هکتار و عرض پهنه سیل‌گیر 433 متر می‌باشد. در نهایت پهنه‌بندی سیلاب با دوره بازگشت 200 سال با مساحت 153.5 هکتار و عرض پهنه 591 متر خواهد رسید که برای مناطق شهری و روستای اطراف رودخانه بالیخلی‌چای (سدیامچی) خسارت‌های بسیار زیادی را ایجاد خواهد کرد. نتایج نشان داد براساس پهنه‌بندی سیلاب با دوره بازگشت 200 سال برای جوامع بشری مخاطره‌آمیز خواهد بود. همچنین یکی از دلایل عمده آن نوع سازندهای سطحی موجود در این منطقه و دخالت بی‌رویه و بهره‌برداری غیر‌اصولی انسان‌ها منجر به فرسایش تشدید شونده در این محدوده از حوزه شده است
کلیدواژه حوزه آبخیز، پهنه‌بندی، مدل epm، مدل hec-ras، رسوبدهی
آدرس دانشگاه محقق اردبیلی, دانشکده علوم اجتماعی, گروه ژئومورفولوژی, ایران. , دانشگاه محقق اردبیلی, دانشکده علوم اجتماعی, ایران. , دانشگاه محقق اردبیلی, دانشکده علوم اجتماعی, ایران.
پست الکترونیکی behrouznezafat75@gmail.com
 
   investigating and analyzing the rate of soil erosion and sediment production in the yamchi dam watershed using gis  
   
Authors - - ,dolatabad fazel ,nezafat behrouz
Abstract    in the e.p.m method, four factors are effective in estimating the amount of sediment, which are the watershed erosion coefficient, land use coefficient (xa), rock and soil sensitivity coefficient to erosion (y), the average slope of the basin (i), which in each of work units are reviewed. hec-ras hydraulic model was also used for flood risk zoning and geometric data processing was done through hec-georas add-on. the results obtained from the e.p.m method showed that the whole area is in the low erosion class in terms of erosion intensity. the specific sediment discharge of the basin was calculated as 1467.3 cubic meters per square kilometer per year and the total sediment discharge in the basin as 1054988.7 cubic meters per year. in addition, the results of these studies revealed that the southeastern parts of the basin are more sensitive to erosion. the results of the hec-ras hydraulic model for flood zoning with a return period of 3 years showed that about 112.5 hectares of land around the river will be flooded and there is not so much loss of life and money. finally, flood zoning with a return period of 200 years will be reached with an area of 153.5 hectares and a width of 591 meters, which will cause a lot of damage to the urban and rural areas around the balikhlichai (iyamchi dam) river. therefore, it is concluded that based on flood zoning with a return period of 200 years, it will be dangerous for human societies. also, one of the main reasons for the type of surface formations in this area and the indiscriminate interference and unprincipled exploitation of humans has led to intensifying or anthropogenic erosion in this area of the area.
Keywords epm model ,hec-ras model ,sedimentation ,watershed ,zoning
 
 

Copyright 2023
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved