ارزیابی ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی بافت‌های فرسودۀ ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ در سکونتگاه‌های شهری (مورد مطالعه: شهر ﺗﺒﺮﯾﺰ- ﻣﺤﻠﻪ اﯾﭙﮑﭽﯿﻠﺮ)

رﺷﺪ ﺳﺮﯾﻊ ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ناﺗﻮانی در ﭘﺬﯾﺮش ﻣﻌﻘﻮل ﻣﺤﺪوده ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ، ﺟﺮﯾﺎن سکونت را ﺑﻪ ﺣﺎﺷﯿﻪ ﺷﻬﺮ ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﺮده و ﺑﺎﻋﺚ شکل گیری اسکان ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ می گردد. از اﯾﻦ رو اﺳﮑﺎن ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ مسئله ای ﮔﺬرا ﺑﺎ اﺑﻌﺎد ﻣﺤﺪود ﻧﺒﻮده و ﺗﻮاﻓﻘﯽ ﺑﺮ ﺑﻘﺎ، ﺑﺎزﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺑﺴﻂ آن وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺣﺎﮐﯽ از بی کفایتی سیاست های ﺗﻮﺳﻌﻪی ﺷﻬﺮی ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ و رﻫﯿﺎﻓﺖﻫﺎ و اﻗﺪاﻣﺎت ﻧﻮﯾﻨﯽ را ﻣﯽﻃﻠﺒﺪ. بر این مبنا، الگوی توانمندسازی برآن است تا با مشارکت و اعتمادآفرینی و بکارگیری شیوه های ﻧﻮﺳﺎزی و ﺑﻬﺴﺎزی ﺷﻬﺮی، اﯾﺠﺎد زﯾﺮﺑﻨﺎی ﺳﺎﻟﻢ اﻗﺘﺼﺎدی و ﺑﺮﻃﺮف ﮐﺮدن ﻓﻘﺮ ﻣﺎدی در سایه ﻫﻤﮑﺎری و ﻣﺸﺎرﮐﺖ ذی نفعان، بهبودی لازم را در این سکونتگاهها حاصل نماید. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی با هدف کابردی که اطلاعات به صورت میدانی و با استفاده از پرسشنامۀ محقق ساخته به دست آمده است. جامعۀ آماری، ساکنان محله ایپکچیلر در شهر تبریز بوده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 232 نفر برآورد گردید. برای تحلیل متغیرها و شاخص ها از واریانس یک طرفۀ آنوا، آزمون t تک نمونه ای، ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭘﯿﺮﺳﻮن و تحلیل رگرسیون استفاده شد. برای سنجش متغیرها در پرسشنامه، از طیف لیکرت پنج سطحی استفاده شده است. یافته ها ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﯿﻦ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی، ﻫﯿﭻﮐﺪام ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ 3 در ﻃﯿﻒ ﻟﯿﮑﺮت نشان نمی دهند. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﻣﺤﻠﻪ اﯾﭙﮑﭽﯿﻠﺮ در ﺷﺎﺧﺺ ﮐﺎﻟﺒﺪی و دﺳﺘﺮﺳﯽ(2.16)، اﻗﺘﺼﺎدی(2.63)، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ(2.95)، ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی(2.96) و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﻧﻬﺎدی و ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ(2.22) را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد. نتیجه حاکی از آن است که سازوکار فعلی جهت برنامه ریزی این محلۀ فرودست و غیررسمی در ابعاد فوق، برای بهبود فضای شهری جهت زندگی ساکنان ناموفق و ناکام نشان می دهد لذا برای افزایش مشارکت شهروندان و تحقق عملی راهبرد توانمندسازی لازم است که مسئولان شهری زمینۀ بالای مشارکت شهروندان را فراهم نمایند که در این حالت اجرای راهبرد ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎ و ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در زﻣﯿﻨﻪ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﮐﺎﻟﺒﺪی در ﻣﺤﻠﻪ اﯾﭙﮑﭽﯿﻠﺮ می انجامد.

assessing of empowering worn-out informal textures in urban settlements (case study: tabriz city - ipakchilar neighborhood)

the rapid growth of urbanization, due to the inability to accept reasonable legal limits, has led the flow of residenceto the edge of the city and causes the formation of illegal settlements. therefore, informal settlement is not atemporary issue with limited dimensions and there is an agreement on its survival, reproduction and expansionwhich is a sign of the inadequacy of the current urban development policies and it requires new approaches andmeasures. based on this, the empowerment model aims to achieve the necessary improvement in these settlementswith the participation and trust-building and the use of urban renovation and improvement methods, the creationof a sound economic infrastructure and the elimination of material poverty in the shade of the cooperation andparticipation of the beneficiaries. this research is of a descriptive-analytical type with an applied purpose, and theinformation was obtained in the field using a researcher-made questionnaire. the statistical population was theresidents of ipekchiler neighborhood in tabriz city and the sample size was estimated to be 232 people based oncochran's formula. one-way anova, one-sample t-test, pearson's correlation coefficient and regression analysiswere used to analyze the variables and indicators. to measure the variables in the questionnaire, a five-level likertscale was used. the findings show that among the empowerment indicators, none of them are higher than theaverage limit of 3 in the likert scale. for example, the neighborhood of ipkechilar in terms of physical and access(2/16), economic (2/63), social and social participation (2/95), organization and empowerment (2.96) andinstitutional and management indices (2/22), it obtained. the result indicates that the current mechanism forplanning this inferior and informal neighborhood in the above dimensions, to improve the urban space for the lifeof the residents, shows to be unsuccessful and ineffective. therefore, in order to increase citizens' participationand the practical realization of the empowerment strategy, it is necessary for city officials to provide a high groundfor citizens' participation in this case, the implementation of the empowerment strategy leads to the improvementof the needed structures and institutions in the economic, social, and physical fields in the neighborhood ofipakechilar.