خوانشی از ویژگی های پروژه های بزرگ مقیاس زیرساختی و تردید در میزان نقش آن ها در توسعه شهری و منطقه ای

تلقی عام ، مصطلح و رایجی وجود دارد که توسعۀ شهرها ، مناطق و کشورها و همچنین شکوفایی و موفقیت آن ها را در گرو تعریف ، اجرا و فراوانی پروژه های بزرگ مقیاس زیرساختی توسط مدیران ، برنامه ریزان و دولت های محلی و ملی میداند. در پژوهش حاضر با به کاربستن رویکرد زمینه مند و روش تحقیق فرونتیک و با تمرکز بر کلیۀ آثار منتشرشده و بازسازی آن ها توسط یکی از مشهورترین نظریه پردازان حوزه برنامه ریزی مگاپروژه ها که بیشترین آثار را در سال های اخیر داشته و این موضوع را به صورت نوآورانه تببین نموده است، نسبت میان توسعه و شکوفایی شهرها و پروژه های کلان زیرساختی بررسی می شود. با تمرکز بر نظریه بنت فلویبر دربارۀ مگاپروژه های زیرساختی و ویژگی ها و واقعیت های آن، می توان گفت با مطالعه و بررسی جزئیات مختلف مگاپروژه ها که همواره بیشترین سهم از بودجه و منابع عمومی را به طرق مختلف به خود اختصاص میدهند و همواره قبل از شروع به ساخت، منافع و مزایایی جذاب برای آن عنوان میشود (در کشورهای مختلف و در دوره های زمانی متفاوت) در می یابیم که تنها درصد ناچیزی از آن عواید تحقق یافته و حتی در برخی از پروژه ها نتایجی خلاف جهت هدف اولیه اتفاق افتاده است. با این حال رغبتِ بسیارِ مدیران سیاسی و گروهی از برنامه ریزان برای تعریف و اجرای این پروژه ها از ابعاد متفاوت سیاسی و اقتصادی قابل تفسیر می باشد. این شرایط در کشور ایران بسیار قابل تامل بوده و آگاهی از واقعیت های مگاپروژه ها می تواند زمینه ساز تغییر رویکرد در تعریف و اولویت بندی اینگونه پروژه ها در مقیاس شهر،منطقه و کشور باشد.

a reading of the characteristics of infrastructural mega-projects and doubts about their role in the realization of urban and regional development

there is a common perception that the development of cities and regions and their prosperity and success dependon the construction and implementation of large-scale infrastructure projects by managers and planners. in thecurrent research, by using the contextual approach and the “phronetic” research method, focusing on all thepublished works and their reconstruction by one of the most famous theorists in the field of megaproject planning,who has the most works in recent years, and has explained this issue innovatively, the relationship between thedevelopment and prosperity of cities and mega-infrastructure projects is investigated. by focusing on bentflyvbjerg's theory about infrastructural megaprojects and its characteristics and realities, it can be said that bystudying and examining the various details of megaprojects, which always allocate the largest share of the budgetand public resources in different ways, and always before starting to build, attractive benefits and advantages areexpressed for it (in different countries and in different periods of time), we find that only a small percentage ofthose benefits have been realized, and even in some projects, results contrary to the original goal have occurred.however, the desire of many political managers and a group of planners to implement these projects can beinterpreted from different political and economic dimensions. these conditions in iran are very worthy ofconsideration and awareness of the realities of megaprojects can be the basis for changing the approach in raisingand prioritizing such projects on the scale of the city and the country.