تبیین متغیرهای زیست محیطی- کالبدی زیست پذیری با رویکرد آینده پژوهی (محدوده مورد مطالعه: بافت فرسوده منطقه 1 شهر ساری)

عناصر زیست محیطی و کالبدی شهری هسته ی زیست پذیری را تشکیل می دهند که در صورت عدم مطلوبیت، آینده زیستی نسل های بعدی و کیفیت زندگی شهروندان را در وضعیت بحرانی قرار خواهند داد. از آنجایی که زیست پذیری شهری به معنای واقعی به مکان، زمان و به سیستم ارزیابی کننده بستگی دارد و کیفیت زیستی بافت فرسوده ی منطقه یک شهر ساری که قسمت اعظمی از هسته ی مرکزی شهر را تشکیل میدهد، رو به اضمحلال است؛ پژوهش حاضر با هدف تبیین متغیرهای زیست محیطی- کالبدی زیست پذیری در بافت های فرسوده با رویکرد آینده پژوهی انجام شده است، تا تحلیل روابط متغیرهای زیست پذیری در سیستم شهری از چشم انداز آینده نگرانه برخوردار گردد. در همین راستا روش شناسی پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی و از لحاظ هدف گذاری کاربردی می باشد. جمع آوری داده ها و اطلاعات هم به صورت اسنادی و میدانی بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل 50 نفر از خبرگان و متخصصان حوزه برنامه ریزی شهری بوده اند که به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب گردیدند. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای spss ( برای تحلیل عاملی اکتشافی) و micmac (برای محاسبات اثرات متقاطع) بهره گرفته شد. یافته ها بیان گر آن است که؛ درجه پر شدگی برابر با (60.88) است که نشان از تاثیر نسبتا زیاد عوامل بر هم بود. همچنین اثر گذارترین متغیرها از دیدگاه خبرگان به ترتیب؛ وجود فضای سبز و استقرار پارک ها هر کدام با 1385 امتیاز و درجه دمای مناسب با 1235 امتیاز بوده اند. متغیر عدم وزش باد شدید با 936 امتیاز، پراکنش درختچه ها و بوته ها با 898 امتیاز، جمع آوری منظم پسماند با 861 امتیاز، سیستم مناسب دفع فاضلاب با 823 امتیاز، و دفع آب های سطحی با 711 امتیاز به ترتیب رتبه های 4 تا 8 را به لحاظ اثرگذاری از دیدگاه خبرگان کسب کرده اند. با تحلیل ارتباط پراکنش معیارها ناپایداری سیستم نیز قابل تشخیص شد؛ که برای دستیابی به پایداری و سطح مطلوب فضای بافت فرسوده، تعاملات خاص بین زیر سیستم های شهری در عناصر زیست محیطی- کالبدی ضروری است.

explaining environmental-physical changes of livability with future research approach(study area: worn-out texture of zone 1 of sari city)

environmental and physical elements form the core of livability, and their inadequacy threatens both the qualityof life and the future sustainability of coming generations. this research aims to define the environmental andphysical variables of livability in the deteriorated areas of sari with a futures-oriented approach to analyze therelationships among these variables within the urban system from a forward-looking perspective. the researchmethodology is descriptive-analytical and applied in terms of its objectives. data were collected through bothdocumentary and field methods. the statistical population consisted of 50 urban planning experts selectedpurposively. data analysis was performed using spss for exploratory factor analysis and micmac for crossimpactanalysis. the findings indicate that the degree of matrix completion is 60.88%, reflecting a relatively highimpact of the factors on one another. the most influential variables, according to experts, are green spaces andpark establishment, each with a score of 1385 and appropriate temperature with a score of 1235. the variable ofthe absence of strong winds scored 936, the distribution of shrubs and plants scored 898, regular waste collectionscored 861, proper sewage disposal scored 823, and surface water drainage scored 711, ranking 4th to 8threspectively in terms of impact according to experts. analysis of the dispersion of criteria also revealed systeminstability. to achieve stability and an optimal level of livability in deteriorated areas, specific interactions betweenurban subsystems in environmental and physical elements are essential.