واکاوی نظام کالبدی ساخت‌وسازهای جدید مسکن در محلات سنتی براساس اصول طراحی در بافت‌های تاریخی(موردپژوهی: محله سرخاب تبریز)

حفظ هویت بافت‌های تاریخی در کنار نیاز به ساخت‌وسازهای جدید، ضرورت توجه به مساکن نوساز در این محلات را نمایان می‌کند. با اینکه ساخت‌وسازهای جدید از مصالح و تکنولوژی‌های نوین بهره می‌برند، اغلب به دلیل عدم هماهنگی با ویژگی‌های تاریخی، به تداوم و یکپارچگی بافت آسیب می‌زنند. پژوهش حاضر به‌طور کیفی و کمی به تدوین اصول طراحی و ارزیابی وضعیت مساکن نوساز در بافت تاریخی سرخاب می‌پردازد. راهبرد پژوهش شامل دو بخش نظری و میدانی است. در بخش نظری، چارچوب مفهومی بر اساس اصول طراحی در بافت‌های تاریخی و نظام کالبدی آن‌ها تنظیم شد و ویژگی‌های کالبدی خانه‌های تاریخی بافت سرخاب تحلیل گردید. در بخش میدانی، با استفاده از روش موردکاوی، مطالعات ساختارمند غیرمشارکتی در خانه‌های نوساز بافت سرخاب انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل 72 قطعه مسکونی نوساز است که به 14 گونه دسته‌بندی شده‌اند. داده‌های به‌دست‌آمده با آزمون چنددامنه‌ای دانکن و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شدند تا مقایسه و ارتباط ابعاد فضایی و کالبدی بررسی شود. یافته‌ها نشان می‌دهند، بین گونه‌های مسکن نوساز بافت سرخاب (با سطح معناداری 0.0001)، گونۀ 2 و 5، هماهنگی بیشتری با بافت دارند. در تحلیل ابعاد سه‌گانه فضا، کالبد معماری و قرارگیری کالبد معماری در فضا (با ضریب پیرسون معادل0.560) توجه به مولفه‌های معابر و مناظر در بعد فضا، منجر به هماهنگی در بعد قرارگیری کالبد معماری در فضا می‌شود. به‌علاوه در بعد کالبد معماری، مولفه‌های شکل، مقیاس، مصالح و اجزا، (با سطح معناداری 0.048) و در بعد قرارگیری کالبد معماری در فضا، مولفه‌های تقسیم‌بندی قطعات، رعایت حرایم ابنیه و دیدو‌چشم‌انداز به عناصر طبیعی‌وتوده‌ها (با سطح معناداری 0.0001) به‌عنوان مولفه‌های ناهماهنگ‌کنندۀ بافت قلمداد می‌شوند که راهکارهایی برای بهبود شاخص‌های ناهماهنگ‌کننده در هریک از مولفه‌ها ارائه گردید.

analysis of the physical system of new housing constructions in traditional neighborhoods based on design principles in historical contexts(case study: sorkhab neighborhood of tabriz)

preserving the identity of historical textures alongside the need for new constructions highlights the importance ofpaying attention to new housing in these neighborhoods. although new constructions utilize modern materials andtechnologies, they often disrupt the continuity and integrity of the historical fabric due to a lack of harmony withits characteristics. this study qualitatively and quantitatively develops design principles and evaluates the statusof new housing in the historic sarakhab district. the research strategy includes both theoretical and fieldcomponents. in the theoretical section, the conceptual framework was based on design principles within historicalcontexts and their physical systems, analyzing the physical characteristics of historic houses in the sarakhab fabric.in the field section, structured non-participatory studies were conducted on new houses in the sarakhab fabricusing the case study method. the study population consisted of 72 new residential plots categorized into 14 types.the obtained data were analyzed using duncan's multiple range test and pearson correlation coefficient to compareand examine the spatial and physical dimensions. the findings indicate that among the new housing types in thesarakhab fabric (with a significance level of 0.0001), types 2 and 5 have greater harmony with the fabric. in theanalysis of the three dimensions—space, architectural physicality, and the placement of architectural physicalityin space (with a pearson coefficient of 0.560)—attention to elements such as pathways and landscapes in the spatialdimension leads to harmony in the placement of architectural physicality within the space. additionally, in thearchitectural physicality dimension, elements like shape, scale, materials, and components (with a significancelevel of 0.048) and in the placement dimension, elements like plot division, observance of building perimeters,and views to natural elements and masses (with a significance level of 0.0001) are considered the disharmonizingelements of the fabric. solutions were provided to improve the disharmonizing indicators in each of these elements.