تبیین و بررسی عوامل موثر بر پراکنش شهری (مورد مطالعه: شهر بروجرد)

هدف این پژوهش تبیین و بررسی عوامل موثر بر پراکنش شهری در شهر بروجرد می باشد. پژوهش حاضر از نظر ماهیت کاربردی است و از نظر روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است. در جهت تبیین عوامل موثر بر پراکنش شهری در شهر بروجرد پرسشنامه متخصصان با 49 متغیر در نرم افزار میک مک به منظور سنجش اثر متغیر ها بر یکدیگر طراحی شد. برای سنجش پراکنده رویی در شهر بروجرد، نقشه مراحل هفت گانه توسعه شهر بروجرد ترسیم گردید و از مدل ueii جهت اندازه گیری کمی رشد فیزیکی شهر بروجرد استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که بیشترین میزان رشد پراکنده در مرحله پنجم (سال های 1365 1341)، رشد فیزیکی رخ داده که در این مرحله بیشترین میزان نرخ رشد فیزیکی شهر به سبب عواملی همچون دخالت مستقیم دولت در قالب واگذاری زمین های اطراف شهر ، مهاجرت عشایر و الحاق روستاها به شهر پدیدار گشت. از طرفی یافته ها نشان می دهد با توجه به نتایج خروجی نرم افزار میک مک که متغیر هایی همچون سیاست های دولت در بخش مسکن، ادغام روستا های پیرامونی، بورس بازی و سودا گری زمین و مسکن، اسکان غیر رسمی، به ترتیب با میزان های جمع سطری 94، 93، 88 و 87 به عنوان اثر گذار ترین متغیر ها بر پراکنش شهری شناخته می شود. در ادامه متغیر هایی مانند نبود فضای سبز، تفکیک کاربری ها، رودخانه باغشاه در قسمت غربی شهر، وجود اماکن تاریخی درون شهر، به ترتیب با مقادیر 16، 19، 19، 25 به عنوان کم اثر گذار ترین متغیر ها در گسترش پراکنش شهری شناخته شدند. نتایج نشان می دهد که پراکنش شهری در شهر بروجرد به صورت خوشه ها و هسته های متراکم در شمال شهر و دارای طرح های برنامه ریزی شده قبلی به وجود آمده است که این در ارتباط با حرکت تاریخی و مکانی سرمایه در جستجوی فضا برای انباشت ثروت و تولید فضا و مصرف آن برای سود بیشتر و ارزش افزوده بیشتر قابل توضیح است.

explaining and analysis of factors affecting urban sprawl (case study: borujerd) county

the purpose of this research is to explain and investigate the factors affecting urban sprawl inborujerd city. the current research is applied in nature and descriptive-analytical in terms ofresearch method. in order to explain the effective factors on urban sprawl in borujerd city, aquestionnaire of experts with 49 variables was designed in mikmak software in order to measurethe effect of variables on each other. to measure the spread of sediments in borujerd city, a map ofthe seven stages of the development of borujerd city was drawn and the ueii model was used toquantitatively measure the physical growth of borujerd city. the findings of the research showedthat the highest rate of scattered growth of behartib in the fifth stage (years 1341-1365), physicalgrowth occurred, and at this stage, the highest rate of physical growth of the city was due to factorssuch as direct government intervention in the form of handing over land around the city, immigrationnomads and annexation of villages to the city appeared. on the other hand, the findings show thataccording to the output results of mikmak software, variables such as government policies in thehousing sector, the integration of peripheral villages, the stock market and land and housingspeculation, informal housing, better with the total values of 94, 93, 88 and 87 as the most effectivevariables on urban distribution are known. in the following, variables such as lack of green space,segregation of uses, baghshah river in the western part of the city, presence of historical places inthe city, bettertib with values of 16, 19, 19, 25 were recognized as the least effective variables inthe expansion of urban sprawl. the results show that the urban distribution in borujerd city has beencreated in the form of dense clusters and cores in the north of the city with pre-planned plans, whichis related to the historical and spatial movement of capital in search of space to accumulate wealthand produce space and use it for profit. more and more added value can be explained.