مطالعه زمینه ای عوامل موثر بر مشارکت شهروندان در راستای توسعه گردشگری شهری قوچان

امروزه توسعه گردشگری شهری و جذب توریست نیازمند مکانیزم های مختلفی است، که یکی اصلی ترین آنها، مشارکت مردمی می باشد. لذا ﻫﺪف اﺻلی پژوﻫﺶ، تعیین عوامل موثر بر مشارکت شهروندان در راستای توسعه گردشگری شهری قوچان است. این پژوهش، از نظر هدف، جزء پژوهش های بنیادی-کاربردی و دارای ماهیتی توصیفی- تحلیلی، همچنین از نظر روش، در گروه پژوهش‎های کیفی قرار گرفت. حجم نمونه برای مصاحبه از خبرگان در چارچوب اشباع نظری نهایی با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، 30  نفر از افراد خبره (متخصصان، اساتید دانشگاه و مدیران شهری قوچان) انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از روش گراند تئوری استفاده شد. از نتایج مصاحبه با افراد خبره جهت شناسایی مجموعه عوامل موثر در مشارکت شهروندان در راستای گردشگری شهری در قوچان با استفاده از روش تئوری زمینه ای، عوامل علی، با 17 مفهوم و 4 مقوله (گرایش به مشارکت و کارایی شهروندان، توسعه نهادهای مدنی، افزایش آگاهی و اطلاع رسانی و ارزیابی میزان مشارکت و شناسایی آن در ابعاد مختلف)، عوامل زمینه ای، 15 مفهوم و 4 مقوله (تقویت سرمایه و مشارکت اجتماعی شهروندان، تغییر ساختار قدرت در گردشگری، مدیریت یکپارچه و سواد فناوری)، عوامل مداخله گر، با 13 مفهوم و 4  مقوله (حمایت حاکمیت دولت از شهروندان و نظرات عمومی آنها، اصلاح رفتار سیاسی، ایجاد شبکه ای از ذینفعان گردشگری و تنظیم مقررات و قوانین در زمینه گردشگری و مشارکت شهروندان)، راهبردها، با 16 مفهوم و 6 مقوله (سناریوهای آینده نگاری جامع در تصمیمات سازمان ها در زمینه مشارکت شهروندان، ابتکار عمل و نوآوری، انعطاف پذیری و پذیرش شهروندان، تقویت رویکرد مشارکتی، اولویت با توسعه جامعه محور (مردم محور) به جای توسعه دولت محور برای افزایش کارآمدی گردشگری و افزایش ترغیب شهروندان با واگذاری مشاغل گردشگری به آنها) و در نهایت پیامدها، با 9 مفهوم و 3 مقوله (ایجاد انگیزه و اصلاح درک شهروندان نسبت به مشارکت در گردشگری، گردشگری پایدار و ایجاد گردشگری اجتماع محور در قوچان)، استخراج شد. نتایج کلی نشان داد توسعة فعالیت‎های گردشگری در ابعاد مختلف از سوی شهروندان در چارچوب الگوی توسعة گردشگری مشارکت محور، زمینه‎ساز پایداری گردشگری است.

a contextual study of factors affecting citizens’ participation in the development of urban tourism in qochan

today, the development of urban tourism and attracting tourists requires various mechanisms, one of the most important of which is public participation. therefore, the main objective of the research is to a contextual study of factors affecting citizens' participation in the development of urban tourism in qochan. this research, in terms of its purpose, is classified as basic-applied research with a descriptive-analytical nature, and in terms of its method, it is classified as qualitative research. the sample size for interviewing experts was selected within the framework of final theoretical saturation using purposive sampling, 30 experts (experts, university professors and city managers of qochan). the grounded theory method was also used to analyze the information. from the results of interviews with experts, in order to identify the set of factors affecting citizen participation in urban tourism in quchan using the grounded theory method, causal factors, with 17 concepts and 4 categories (tendency to citizen participation and efficiency, development of civil institutions, increasing awareness and information, and evaluating the level of participation and identifying it in different dimensions), contextual factors, 15 concepts and 4 categories (strengthening capital and social participation of citizens, changing the power structure in tourism, integrated management and technological literacy), intervening factors, with 13 concepts and 4 categories (supporting government sovereignty from citizens and their public opinions, reforming political behavior, creating a network of tourism stakeholders and regulating regulations and laws in the field of tourism and citizen participation), strategies, with 16 concepts and 6 categories (comprehensive foresight scenarios in organizations' decisions in the field of citizen participation, initiative and innovation, flexibility and acceptance of citizens, strengthening the participatory approach, prioritizing community-based (people-centered) development instead of government-centered development to increase the efficiency of tourism and increase the encouragement of citizens by assigning tourism jobs to them) and finally, the consequences, with 9 concepts and 3 categories (creating motivation and improving citizens' perception of participation in tourism, sustainable tourism, and creating community-centered tourism in quchan), were extracted. the overall results showed that the development of tourism activities in various dimensions by citizens within the framework of a participatory tourism development model is the basis for tourism sustainability.