تحلیل روند تغییرات الگوی مسکن شهری در بیجار با تاکید بر کیفیت محیط مسکونی

به دنبال رشد فزاینده شهرنشینی در ایران تامین و کیفیت مسکن به یکی از مهمترین مسائل کشور تبدیل شده است. کیفیت مسکن دارای ابعاد اقتصادی، کالبدی و اجتماعی متفاوتی است که هریک از آنها شاخص های متفاوتی را شامل می شود. این شاخص ها در مناطقی از شهر که گروه های کم درآمد و اقشار آسیب پذیر ساکن هستند وضعیت نامطلوب تری دارند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی است. داده های خام پژوهش از اطلاعات بلوک های آماری شهر بیجار در دو دوره سرشماری 1385 و 1395 استخراج شده است. نتایج به دست آمده از روش تحلیل عاملی نشان داد که 4 عامل اصلی بر کیفیت مسکن در شهر بیجار تاثیرگذارند که در مجموع  71 درصد از واریانس را تبیین کرده اند. پهنه بندی کیفیت مسکن نشان داد که در مجموع پهنه های مسکونی نامطلوب با 19 درصد از مساحت و 31 درصد از جمعیت، بیشتر در نواحی مرکزی و جنوب غربی شهر متمرکز است و پهنه مسکونی مطلوب نیز با 50 درصد مساحت و 30 درصد از جمعیت، در نواحی شمال غربی، شمال شرقی و غرب دیده می شود. تغییر الگوی ساخت مسکن شهر بیجار در سال های 1385 تا 1395 از دیگر نتایج تحقیق است، بر این اساس میانگین متراژ زیربنای مسکونی شهر بیجار از 106 مترمربع در سال 1385 به 96 متر مربع در  سال 1395 کاهش یافت،‌ و همچنین تعداد واحدهای مسکونی کمتر از 100 مترمربع در سال 1385 که حدود 61 درصد از کل واحدها را شامل می شد در سال 1395 به 46 درصد کاهش یافت. مقایسه الگوهای ساخت مسکن نیز نشان داده که بالاترین میزان نرخ رشد به ترتیب مربوط به متراژهای 301 تا 500 ، 151 تا 200 و 51 تا 75 مترمربع است که هرکدام نشانگر رشد طبقات برخوردار، متوسط و ضعیف در شهر بیجار است.

analysis of the trend of changes in the urban housing pattern in bijar with an emphasis on residential environment quality

the supply and quality of housing in iran have increasingly become important national issues against the backdrop of rapid urbanization within the country. with different indicators, the housing quality has economic, physical, and social dimensions, each with its conditions being less in areas of the city where low-income groups and vulnerable populations reside. the study is applied in nature with regard to its objective and descriptive-analytical as a method. the raw data of the study were extracted from the statistics of the block in bijar city for both census periods, which were 1385 and 1395. the factor analysis carried out on the data revealed that four main factors have a significant influence on the housing quality in bijar city which altogether contribute to 71% of the variance. it was also found that the housing quality zoning revealed overall poor residential areas making up 19 percent of the area and 31 percent of the population concentrated mostly in the central and southwestern parts of the city while preferred residential sites occupy 50 percent of the area and account for about 30 percent of the population in the northwestern, northeastern, and western areas. another finding of the study indicates there was a shift in the pattern of housing construction in the city of bijar between the years 1385 and 1395. thus, the average size of residential buildings in bijar city decreased from 106 square meters in 1385 to 96 square meters in 1395. the share of residential units smaller than 100 square meters, which comprised approximately 61 percent of all units in 1385, dwindled to 46 percent in 1395. comparison of housing construction pattern also shows that the highest growth rates belong to the areas of 301 to 500, 151 to 200, and 51 to 75 square meters, indicating growth in affluent, middle, and poor classes within bijar city, respectively.