میل به مدارا: بررسی تطبیقی عوامل فرهنگی موثر بر انفعال زیان‌دیدگان در طرح دعوای مسئولیت مدنی

برای حقوق مسئولیت مدنی اهداف متعددی ازجمله جبران کامل خسارات، بازگرداندن زیان‌دیده به وضعیت پیش از وقوع زیان، دستیابی به عدالت و انصاف، جلوگیری از انتقام‌های خصوصی و شخصی، جلوگیری از وقوع زیان و بازدارندگی از انجام تخلفات و بسیاری موارد دیگر مطرح می‌شود که پیش‌شرط لازم برای تحقق این اهداف طرح دعوا از سوی زیان‌دیدگان است. بدون اقامه دعوا و مطالبه خسارت از سوی زیان دیدگان هیچ کدام از اهداف نظام مسئولیت مدنی در کشورها محقق نخواهد شد. با این‌حال گاهی به‌دلیل وجود برخی عوامل، زیان‌دیدگان از طرح دعوا خوداری می‌کنند و راه سکوت در پیش ‌می‌گیرند و هزینه‌های تحمیل شده در اثر ورود زیان را خود متحمل می‌شوند. تمایل زیان‌دیدگان به مدارا و عدم طرح دعوا با عنوان «انفعال زیان‌دیدگان» شناخته می‌شود که در برخی از مطالعات با عنوان یک «پیش‌فرض جهانی» معرفی شده و به‌واسطه آثار سوئی که دارد یکی از مشکلات نظام‌های مسئولیت‌مدنی محسوب می‌شود. این تمایل می‌تواند ناشی ازعوامل مختلفی باشد و از ابعاد مختلف حقوقی، فرهنگی، جامعه‌شناختی و روان‌شناختی قابل بررسی است. یکی از این ابعاد مهم توجه به مولفه‌های فرهنگی است. درحقیقت بخش بزرگی از نهادهای موثر در مباحث حقوقی به‌ویژه درحوزه مسئولیت مدنی و حقوق خسارات دارای ابعاد فرهنگی است که تا چند سال گذشته بخش عمده‌ای از آن‌ها ناشناخته باقی مانده بود. در این نوشتار تلاش شده تا با رویکردی تطبیقی تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای در میان آثار حقوقی، ادبی و جامعه‌شناختی و تحلیل اخبار و داده‌ها، مهم‌ترین مولفه‌های فرهنگی موثر در این پدیده شناسایی گردد. یافته‌های این نوشتار نشان می‌دهد وجود برخی خرده فرهنگ‌ها ازجمله «تقدیرگرایی»، «اعتقاد به عادلانه بودن جهان»، «مدارا و سازش» و «سرزنش قربانی» نقش بسیار موثری در این زمینه ایفا می‌کند که رگه‌های از آن‌ها در فرهنگ جامعه ایرانی به‌وضوح قابل مشاهده است هرچندکه نمی‌توان از تداوم چنین مواردی در آینده مطمئن بود.

tendency to tolerance: a comparative study of cultural factors affecting the passivity of injury victims in a tort action

tort law has multiple goals, including full compensation for damages, restoring the injured party to his pre tort position, achieving justice and fairness, preventing private and personal revenge, preventing damage and deterring violations, and many other things. the prerequisite for achieving these goals is for the injured party to file a lawsuit. without initiating lawsuits and demanding compensation from the injured parties, none of the goals of the tort system in different countries could be achieved. however, sometimes, due to certain factors, the injured parties refrain from initiating a lawsuit and choose to remain silent, bearing the costs incurred as a result of the loss themselves. the tendency of the injured parties to tolerate and not file a lawsuit is known as &victim passivity&, has been introduced in some studies as a &universal assumption& and is considered as one of the problems afflicting tort systems due to its adverse effects. this tendency can be caused by various factors and can be examined from various legal, cultural, sociological and psychological perspectives. one of these important aspects is taking into consideration cultural components.in fact, a large part of the influential institutions in legal issues, especially in the field of tort law and laws relating to damages, have cultural dimensions that had remained largely unknown until a few years ago. using library studies, this article attempts to identify the most important cultural components affecting this phenomenon through a comparative analytical approach, among legal, literary, sociological works and analysis of news and available data. the findings of this article show that the existence of some subcultures, including &fatalism&, &belief in the fairness of the world&, &tolerance and compromise&, and &blaming the victim&, play a very effective role in this regard, traces of which are clearly visible in iranian culture, though one cannot be sure that such tendencies would continue in the future.