بررسی اصول حاکم بر نظام بودجه‌ریزی در ایران و فرانسه

شرایط ویژه اقتصادی از یک سوی و تحولات روزافزون مالیه عمومی در دنیا که بر محور کارآمدی و اثر بخشی برنامه‌های مالی کشورها تکیه دارد، از دیگر سوی ایجاب می‌کند تا الگویی مناسب برای بودجه به عنوان برش سالانه از برنامه‌های میان و بلند مدت کشور در راستای تحقق رضایتمندی جامعه به عنوان یکی از وجوه اساسی حکمرانی مطلوب، پیش‌بینی شود. آگاهی مناسب از نحوه عملکرد سایر کشورها و بهره‌برداری از تجارب ایشان در تهیه قانون بودجه ضرورت دارد. براین اساس در این مقاله با روش تحقیق تحلیلی – توصیفی و بررسی تطبیقی، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای سعی شده است ضمن معرفی بودجه، اصول حاکم بر بودجه‌ریزی (تنظیم و پیشنهاد بودجه) به تحولات سال‌های اخیر در این اصول خصوصاً در کشور فرانسه پرداخته شود و به این پرسش پاسخ داده شود که «اصول حاکم بر بودجه‌ریزی در کشورهای ایران و فرانسه و آخرین تحولات آن چگونه است». در آخر هم پیشنهادهایی برای کارآمدتر و روزآمدتر شدن بودجه‌ریزی در ایران ارایه شده است.این مطالعه نشان می‌دهد که شرایط و ویژگی‌هایی مانند نقش قوه مقننه در بودجه‌ریزی (از نوع مجالس موثر)، جایگاه قوه مجریه در تهیه و پیشنهاد بودجه، وجود دستگاه تخصصی نظارت بر اجرای بودجه (دیوان محاسبات)، نقش آفرینی نهادهای برآمده از قانون اساسی در تنظیم بودجه و سایر مواردی از این دست در فرایند بودجه‌ریزی بین دو کشور ایران و فرانسه موجب می‌شود تا بررسی تطبیقی این مسئله و به طور خاص اصول حاکم بر نظام بودجه‌ریزی این دو کشور اهمیت پیدا کند.

a review of principles governing the budgeting system in iran and france

the special economic conditions that prevail today on the one hand, and the accelerating developments in the realm of public finance in the world, which rely on the efficiency and effectiveness of the countries' financial plans on the other, require a suitable model for the budget as an annual section of the national medium and long-term plans as means of ensuring social satisfaction, should be foreseen as one of the basic aspects of good governance. it is necessary to have proper knowledge of the way other countries function and to take advantage of their experiences in preparing the budget law. therefore, in this article, relying on analytical-descriptive research and comparative study, and library resources, while introducing the budget, an attempt has been made to discuss the principles governing budgeting (drafting and proposing the budget) and the developments in recent years in these principles, particularly in france, an effort is made to answer question as to the nature of the principles governing budgeting in iran and france and the latest developments in this field. at the end, suggestions have been made to make budgeting more efficient and up-to-date in iran.the results of this study showed that in the islamic republic of iran, the principles of the constitution, the general policies of the system, the 20-year vision document, the law on the five-year economic, social, and cultural development plan, the internal regulations of the islamic consultative assembly, and the approved plan and budget law of 1972, the general accounting law, the law on regulating some financial regulations of the government, and addendums (1) and (2) to this law are considered as the main legal frameworks for budgeting. in france, the constitution of 1958 and the organic budget law, the organic law on the financing resources of social security approved in 1996, the contingent expenditure control law of 1922, the social security law, and the financial jurisdiction law, as well as the local governments law, are the overriding documents governing budgeting. following the study of the budgeting system in france and the process of preparing the budget draft, it seems necessary for us to expedite the operational budget realization by adhering to new principles such as transparency which leads to efficiency and better law effectiveness. in conclusion, it can be stated that conditions and features such as the role of the legislature in budgeting(in the form of effective parliaments), the position of the executive branch in preparing and proposing the budget, the existence of a specialized body for monitoring the implementation of the budget, the role of institutions arising out of the constitution in drafting the budget and other such matters in the budgeting process between iran and france, make a comparative study of this issue, and specifically the principles governing the budgeting system of these two countries important.