اثر عبور از اقتصاد متکی به نفت بر کیفیت زندگی زنان در کشورهای صادرکننده نفت

امروزه یکی از مباحث چالش برانگیز جوامع وضعیت نابرابری جنسیتی و کیفیت زندگی زنان است، چراکه در اغلب کشورها کیفیت زندگی زنان در سطح پایین‌تری از میانگین جامعه قرار دارد. این در حالیست که سیاستگذاران به منظور بهبود سطح رفاه و بهره‌مندی شهروندانشان از رشد و توسعه اقتصادی همواره دنبال ایجاد اصلاحاتی در ساختار اقتصادی خود هستند؛ درحالی که توجه اندکی به تاثیرات جنسیتی این اصلاحات معطوف شده است. کاهش اتکا به نفت یکی از این اصلاحات اساسی است که در کشورهای صادرکننده نفت همواره مورد نظر بوده است. اینگونه تغییرات ساختاری، به دلیل ایجاد دسترسی متفاوت برای زنان و مردان به فرصت‌های شغلی، منابع و امکانات آموزشی و بهداشتی دارای تاثیرات متمایز جنسیتی هستند. در این راستا پژوهش حاضر با استفاده از رهیافت پانل دیتا اثر عبور از اقتصاد نفتی به سمت یک اقتصاد پیچیده را بر شاخص توسعه انسانی زنان در یازده کشور بزرگ صادرکننده نفت طی دوره 2003 تا 2021 بررسی می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد، افزایش رانت نفتی، تاثیر منفی و معنادار بر شاخص توسعه انسانی زنان داشته است و شاخص پیچیدگی اقتصادی که به عنوان معیاری تکمیل کننده برای عبور از اقتصاد نفتی درنظر گرفته شده است، تاثیر مثبت و معنادار بر شاخص توسعه انسانی زنان دارد. لذا عبور از اقتصاد نفتی علاوه بر دیگر جنبه‌های مثبت اقتصادی به بهبود کیفیت زندگی زنان نیز کمک می‌کند.

the effect of transitioning from an oil-based economy on the women's quality of life in oil-exporting countries

today, one of the most challenging issues facing societies is gender inequality and the quality of life of women, because in most countries, women's quality of life remains below the societal average. while policymakers are always seeking to reform their economic structures to enhance the welfare of their citizens through economic growth and development, little attention has been paid to the gender-specific effects of these reforms. reducing reliance on oil is one such fundamental reform that has long been desired in oil-exporting countries. such structural changes, due to differences in access between women and men to job opportunities, resources, educational, and health facilities, have distinct gender effects. in this regard, the present study, using a panel data approach, examines the effect of the transition from an oil-based economy to a complex economy on the human development index of women in eleven major oil-exporting countries during the period 2003 to 2021. the findings of this study indicate that an increase in oil rent has a negative and significant impact on the human development index of women, whereas the economic complexity index, considered a complementary measure for transitioning from an oil-based economy, has a positive and significant effect on women's human development index. therefore, transitioning from an oil-based economy, in addition to other positive economic outcomes, also contributes to improving women's quality of life.