تحلیل شکاف فقر در پرتو پیچیدگی اقتصادی

کاهش فقر همواره از اهداف اصلی توسعه پایدار بوده است. در این میان، پیچیدگی اقتصادی به‌عنوان شاخصی از ظرفیت فناورانه، مهارتی و ساختاری اقتصاد، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در توزیع درآمد و رفاه ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر پیچیدگی اقتصادی بر شکاف فقر، داده‌های 50 کشور منتخب طی دوره 2010 تا 2024 را با بهره‌گیری از مدل داده‌های تابلویی پویا و روش گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی (system gmm) تحلیل کرده است. افزون بر الگوی پایه، چهار سناریوی مجزا برای کشورهای توسعه‌یافته، با درآمد بالا، غنی و کشورهایی با شاخص پیچیدگی اقتصادی بالاتر از میانگین جهانی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که افزایش شاخص پیچیدگی اقتصادی به‌طور میانگین موجب کاهش شکاف فقر می‌شود، هرچند در برخی گروه‌ها این رابطه معکوس است و رشد پیچیدگی اقتصادی با افزایش نابرابری همراه می‌گردد. همچنین، رشد درآمد سرانه اثر کاهنده و نرخ بیکاری، شهرنشینی و نسبت ارزش افزوده صنعت به کشاورزی اثر افزاینده بر شکاف فقر دارند. نرخ تورم از نظر آماری معنادار نیست. یافته‌ها بیانگر آن است که در کشورهایی با پیچیدگی اقتصادی بالا، اتخاذ سیاست‌های مکمل برای مهار نابرابری و هدایت منافع توسعه فناورانه به اقشار کم‌درآمد، ضرورتی اساسی دارد.

poverty gap analysis in light of economic complexity

poverty reduction has long been one of the core objectives of sustainable development. economic complexity, as an indicator of a country’s technological, human capital, and structural capacity to produce sophisticated and diversified goods, can play a critical role in shaping income distribution and welfare. this study aims to examine the impact of economic complexity on the poverty gap across 50 selected countries during the period 2010–2024. using a dynamic panel data model estimated through the system generalized method of moments (system gmm), the analysis further considers four distinct scenarios for developed countries, high-income economies, resource-rich countries, and those with an economic complexity index (eci) above the global average. the baseline results reveal that higher economic complexity generally reduces the poverty gap, although in some groups the relationship turns positive, implying that technological sophistication may exacerbate inequality. moreover, real gdp per capita growth is found to decrease the poverty gap, while unemployment, urbanization, and the industry-to-agriculture value-added ratio significantly increase it. inflation is statistically insignificant. these findings suggest that in highly complex economies, complementary policies are essential to mitigate inequality and ensure that the benefits of economic sophistication are distributed more inclusively across society.