مدل‌سازی رابطه‌ی پویا میان نهاد‌ها، آلودگی محیطی، توسعه اقتصادی و سلامت عمومی مبتنی بر رویکردهای میانگین‌گیری بیزین

هدف این پژوهش مدل‌سازی رابطه‌ی پویا میان نهاد‌ها، آلودگی محیطی، توسعه اقتصادی و سلامت عمومی مبتنی بر رویکردهای میانگین‌گیری بیزین در کشورهای عضو منا است. پژوهش کاربردی است و برای بازه زمانی 1390 تا 1402 صورت پذیرفته است. برای مدل‌سازی روابط پویای میان متغیرها از رویکرد ptvp-dma و ptvp-dms،pbma و pwals بهره گرفته شده است. نتایج مشخص کرد رفتار پویایی غیرخطی میان متغیرهای تحقیق وجود دارد. بر این اساس، رویکرد مدل‌های ptvp-dma نسبت به سایر مدل‌ها از دقت بالاتری برخوردار است. بر اساس نتایج مدل شاخص نهادی، متغیر توسعه اقتصادی با بیش‌ترین دوره اثرگذاری مهم‌ترین متغیر موثر بر شاخص نهادی بوده است. در مدل شاخص توسعه اقتصادی، متغیر شاخص نهادی با بیش‌ترین دوره اثرگذاری مهم‌ترین متغیر موثر بر توسعه اقتصادی بوده است. در مدل شاخص سلامت عمومی، متغیر آلودگی محیطی با بیش‌ترین دوره اثرگذاری مهم‌ترین متغیر موثر بر سلامت عمومی بوده است. در مدل شاخص آلودگی محیطی، متغیر توسعه اقتصادی با بیش‌ترین دوره اثرگذاری مهم‌ترین متغیر موثر بر آلودگی محیطی بوده است.

modeling the dynamic relationship between institutions, environmental pollution, economic development, and public health based on bayesian model averaging approaches

the misery index, which is the sum of the inflation rate and the the present study aims to model the dynamic relationship between institutions, environmental pollution, economic development, and public health based on bayesian model averaging approaches in mena countries. this is applied research conducted over the period 2010–2023. for modeling the dynamic interactions among variables, the ptvp-dma, ptvp-dms, pbma, and pwals approaches were employed. the model was estimated in two stages. in the first stage, the relationship between institutions, environmental pollution, economic development, and public health was estimated without considering the indicators of good governance and democracy. in the second stage, by incorporating these indicators, the relationships were re-estimated. the results revealed the existence of nonlinear dynamic behavior among the variables under study. accordingly, the ptvp-dma model demonstrated higher accuracy compared to the other models. based on the institutional index model, economic development, having the longest effect period, was identified as the most influential variable affecting institutional quality. in the economic development model, institutional quality was found to be the most influential variable with the longest effect period. in the public health model, environmental pollution, again with the longest effect period, was identified as the most influential variable affecting public health. in the environmental pollution model, economic development was the most influential factor with the longest effect period. incorporating good governance and democracy variables strengthened the interrelations among institutional quality, economic development, public health, and environmental pollution, while also improving the reliability of the estimated coefficients.