شناسایی موضع سیاست‌ پولی ایران با استفاده از مدل مارکوف سوئیچینگ

سیاست پولی قاعده‌مند، با ارائه چارچوبی نظام‌مند، اثربخشی اقدامات پولی را ارتقا می‌دهد. با این‌وجود، اجرای غیرمنعطف قواعد، بدون توجه به شرایط و اقتضائات اقتصادی، می‌تواند به نتایج نامطلوبی منجر شود.هدف پژوهش حاضر، شناسایی موضع و ماهیت سیاست پولی ایران در دوره زمانی 1354 تا 1402 است. برای این منظور، از مدل چرخشی مارکوف برای بررسی واکنش بانک مرکزی به انحراف تورم از تورم هدف استفاده شد. یافته‌ها حاکی از وجود سه رژیم متمایز سیاستی است؛ رژیم نخست، بر رویکرد فعالانه بانک مرکزی در مهار تورم در سال‌های 1357، 1372 و 1384 اشاره دارد. رژیم دوم، سیاست پولی انفعالی شدید در دوره‌های 1371-1362، 1383-1376 و 1394-1388 را نشان می‌دهد؛ سیاست‌گذار در واکنش به افزایش تورم، نرخ رشد پایه پولی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده که با هدف کنترل تورم در تضاد است. رژیم سوم، به رویکردی نسبتاً انفعالی در دوره‌های 1356-1354، 1361-1358، 1375-1373، 1387-1385، 1402-1395 اشاره دارد. در این دوره‌ها، سیاست‌گذار با درک تبعات تورمی، نرخ رشد پایه پولی را تاحدی تعدیل کرده و از شدت سیاست‌های انبساطی کاسته است. با این وجود، تغییر بنیادینی در جهت‌گیری کلی سیاست پولی رخ نداده و سیاست‌گذار از اتخاذ سیاست‌ انبساطی، به‌طور‌کامل اجتناب نکرده است. براساس یافته‌ها، سیاست پولی ایران در دوره تحت مطالعه، عمدتاً رویکردی انفعالی و تورم‌زا داشته است. این رویکرد، در مقایسه با سیاست فعالانه، از پایداری و تداوم بیشتری برخوردار می‌باشد. لذا، تغییر موضع به سمت سیاست‌گذاری فعالانه، انعطاف‌پذیر و قاعده‌مند برای دستیابی به ثبات قیمت، امری ضروری به‌نظر می‌رسد.

identifying iran’s monetary policy stance using a markov switching model

rule-based monetary policy provides a systematic framework that enhances the effectiveness of monetary actions. however, implementation of rules inflexibly, without consideration of prevailing economic circumstances, can lead to undesirable outcomes.this research aims to clarify the nature of iran’s monetary policy from 1975-2023. specifically, we investigate whether the central bank adopted an active and targeted approach to controlling inflation or pursued a passive approach during the studied period. to this end, we employed a markov switching model to analyze the central bank’s response to deviations of inflation from the target rate. the findings indicated the existence of three distinct policy regimes: the first highlights the central bank’s proactive approach to controlling inflation in the years 1978, 1993, and 2005. this finding highlights the central bank’s commitment to inflation control during these periods. the second regime reveals a highly passive monetary policy during 1983-1992, 1997-2004, and 2009-2015. this result indicates that in response to rising inflation, the policymaker significantly increased the monetary base growth rate, contradicting the goal of inflation control. the third regime points to a relatively passive approach during 1975-1977, 1979-1982, 1994-1996, 2006-2008, and 2016-2023. this finding indicates that despite understanding the inflationary consequences during these periods, the policymaker has somewhat moderated the growth rate of the monetary base, thereby mitigating the intensity of expansionary policies. however, no fundamental shift occurred in the overall direction of monetary policy, and policymakers did not entirely avoid expansionary policies. based on the findings, iran’s monetary policy has predominantly adopted a passive and inflationary approach during the study period. this approach exhibits higher persistence than the active approach. therefore, a shift towards active, flexible, and rule-based policymaking is essential for achieving price stability.