رویکرد عرفانی و تمدنی طریقت مرشدیّه (سده‌های چهارم تا هشتم هجری)

شیخ ابواسحاق کازرونی، از بزرگان صوفیۀ نیمه دوّم قرن چهارم و اوّایل قرن پنجم در کازرون بود. وی، پس از تحصیل نزد عارفان بزرگ آن زمان، طریقت ابوعبدالله‌محمدبن‌خفیف از صوفیان بزرگ شیراز را به دلیل انطباق با عقایدش برمی‌گزیند. شیخ‌ابواسحاق در راستای اعتقاداتش مجموعه مرشدیه را در شهر کازرون تاسیس می‌کند که در سده‌های بعد، گسترش یافت. در این راستا، نوشتار حاضر با روش کتابخانه‌ای و توصیفی- ‌تحلیلی و با طرح این سوال که، طریقت مرشدیّه در کازرون از چه جایگاه و اهمّیتی برخوردار گشت؟ کارکرد عرفانی و سیر تحوّل فرهنگی اقدامات عمرانی مجموعۀ مرشدیّه را در سده‌های چهارم، پنجم و هشتم هجری، بررسی می‌کند تا جایگاه و ارزش آن را تبیین نماید.نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مجموعۀ مرشدیّه، بنایی با کارکردهای چند‌گانه شامل مسجد جامع، خانقاه و تحت‌السراج (اقامتگاه مریدان غریب) بود. این مجموعه، با هدف ترویج دین اسلام و دستگیری از مستمندان و مسافران شکل گرفت و با قرارگیری مقبرۀ شیخ‌ابواسحاق در آن، به صورت مجموعۀ آرامگاهی تا قرن‌ها محل زیارت پیروان او شد. سپس در قرن هشتم هجری، شیخ امین‌الدّین‌بلیانی (از پیروان شیخ ابواسحاق)، بناهای عام‌المنفعۀ دیگری نیز به آن افزود. نکته مهم در مورد این مجموعه، تاثیر قابل توجه آن بر فرایند گسترش شهر کازرون می‌باشد که مسجد‌جامع‌ شهر را نیز در بر‌می‌گرفته است. هم‌اکنون مقبرۀ شیخ‌ابواسحاق، تنها اثر باقیمانده از مجموعۀ مرشدیه است که به دلیل شکل و ساختار معماری ویژۀ خود و همچنین ارتباط آن با رفتارهای آیینی، قابل توجه است.

the mystical and civilizational approach of the murshidiyya tariqat (fourth to eighth centuries of hijri)

sheikh abu ishaq kazrooni was one of the great sufis of the second half of the 4th century and the beginning of the 5th century in kazroon. after studying with the great mystics of that time, he chooses the tariqat of abu abd allah mohammad bin khafif, one of the great sufis of shiraz, because it conforms to his beliefs. in line with his beliefs, sheikh abu ishaq established the morshidiya complex in the city of kazroon, which expanded in the following centuries. in this regard, the present article is written with a library and descriptive-analytical method and by posing the question that, what position and importance did the murshidiyeh tariqat enjoy in kazeroon? it examines the mystical function and the course of cultural evolution of the construction measures of the morshidiya complex in the fourth, fifth and eighth centuries of hijri, to explain its position and value.the results of the research show that the morshidiya complex was a building with multiple functions, including a mosque, a monastery, and taht al-sarraj (a residence of strange disciples). this complex was formed with the aim of promoting the religion of islam and arresting the poor and travelers, and with the placement of the tomb of sheikh abu ishaq in it, it became a place of pilgrimage for his followers as a tomb complex for centuries. then, in the 8th century of hijri, sheikh amin al-din belyani (one of the followers of sheikh abu ishaq) added other non-profit buildings to it. the important thing about this collection is its significant impact on the expansion process of kazeroon city, which includes the city''s grand mosque. currently, the tomb of sheikh abu ishaq is the only remaining work of the morshidiya complex, which is remarkable due to its special architectural shape and structure, as well as its connection with ritual behaviors.