گذار از قابلگی سنتی به مامایی مدرن در عصر قاجار و پهلوی اول (تکوین علمی پس از تاسیس مدرسه قابلگی: 1290-1315 ش)

ویژگی‌های مشخص در هر حرفه‌ای سبب پیشرفت و بهبود وضعیت آن می‌شود. تکوین قابلگی به مامایی به‌عنوان شاخه‌ای از علوم طبی و تخصصی ویژه زنان در ایران، سبب تبدیل آن به دانشی مبتنی بر آموزش، پیشگیری، تحقیق، تشخیص و درمان گردید. مطابق تحقیقات انجام‌شده در زمینه گذار، عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در بروز این رخداد به‌تنهایی یا با یکدیگر موثر بوده‌ و در پژوهش‌های مختلف مورد بررسی قرارگرفته‌اند، آنچه دراین‌بین مغفول مانده، چگونگی تکوین علمی این حرفه است؛ بنابراین تلاش می‌شود با مقایسه منابع طب سنتی (قانون، ذخیره، مولودیه) به عنوان مراجع قابله‌های سنتی و منابع نوین (حفظ الصحه زنان، رساله در قابلگی) تدریس شده برای دانش‌آموزان مدرسه قابلگی و استفاده از منابع تاریخ اجتماعی برای درک وضعیت عمومی بهداشت زنان، به پاسخ این پرسش‌ها رسید که چه تغییراتی در قابلگی سنتی صورت گرفته است؟ کدام نیازهای طبی جامعه زنان پس از تکوین به مامایی، برطرف شده است؟ برای این منظور ابتدا وظایف شناخته‌شده یک قابله بیان‌شده، سپس همان رفتار در قالب یک مامای تحصیل‌کرده عنوان می‌گردد و تفاوت قابلگی و مامایی از نظر علمی آشکار و ضمن تبیین تغییرات، تاثیرات تکوین بیان می‌گردد. در خلا مطالعات تاریخ پزشکی زنان در حوزه تخصصی طبی آن‌ها (قابلگی) و فقدان مطالب تحلیلی با دیدگاه طبی، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند، برخی از تحولات ماهیتی بوده و برخی دیگر به بهبود عملکرد این حرفه انجامیده و نتیجه گذار از قابلگی به مامایی در بهبود وضعیت بهداشتی مادران و کودکان، کاهش آمار مرگ‌ومیر و عوارض زایمان آشکار می‌گردد.

transition from traditional midwifery to modern obstetrics in qajar and pahlvi era (scientific formation after the founding of the qabilghi school: 1290-1315 ah)

the development of midwifery into obstetric as a branch of medical and gynocology in iran, led to a knowledge based on education, prevention, research, diagnosis, and treatment. according to research, several factors were effective but, how this profession developed scientifically was neglected; therefore, an attempt is made to answer these questions by comparing traditional medicine sources (qanun, zakhireh, mawlodiyeh) as references for traditional midwives and modern sources (women''s health care, treatise on midwifery) taught to midwifery school students and using social history sources to understand the general status of women''s health. what changes have occurred in traditional midwifery? which medical needs of the female community have been met after its development into midwifery? for this purpose, first the known duties of a midwife are stated, then the same behavior is stated in the form of an educated midwife, and the difference between midwifery and obstetrics is scientifically clear, and while explaining the changes, the effects of development are expressed.in the lack of studies of the history of women''s medicine in midwifery and the lack of analytical materials from a medical perspective, the research findings show that some of the changes were of a nature and others led to the improvement of the performance of this profession, and the result of the transition from midwifery to obstetrics is evident in improving the health status of mothers and children, reducing mortality rates and complications of childbirth.