تغییرات خطه‌‌الکتابه در عصر خلافت امویان اندلس (316-422 ه.ق) و مقایسه آن با دوره امارت (316-138 ه.ق)

خطه‌‌الکتابه که نگارش مکاتبات دیوانی برای امرا و خلفای و دستگاه دولتی را برعهده داشت، یکی از دیوان‌های اساسی دستگاه حکومتی امویان اندلس بود که در عصر خلافت وقتی امویان خود را خلیفه خواندند و مقایسه آن به با دوره امارت آنجا که فرمانروایان فقط امیر بودند دچار تغییراتی گردید. پژوهش حاضر با واکاوی خطه‌‌الکتابه و به شیوه تاریخی توصیفی-تحلیلی، درصدد پاسخ به این سوال است که چه تغییراتی در خطه‌‌الکتابه در عصر خلافت امویان اندلس به وجود آمد؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که خطه‌‌الکتابه، در تحول نظام سیاسی و اداری امویان از امارت به خلافت، از کاتب، به وزیر کاتب تغییر یافت و تقلید از کتابت شرق اسلامی در آن فروکاسته شد و نثر مصنوع و مسجع در آن رواج یافت؛ افزون بر این متن و محتوای رسائل دیوانی تغییر می‌یابد که به‌موجب آن؛ بلند نویسی و نگارش مرسومات و منشورات ولایتعهدی و رسائل وصفی که به ارائه گزارش از وقایع و حوادث مختلف با سبک و سیاق خاص اندلسی می‌پرداخت، مجال ظهور یافتند و آیین‌نامه دولتی نیز برای فن کتابت ابلاغ شد. در نتیجه این تغییرات، اسلوب کتابت اندلسی، همراه با تنوع سبک‌ها و شیوه‌ها توسط کاتبان شکل گرفت و خطه‌‌الکتابه تغییروتحول یافت.

khetat-alketabh changes during andalusia omayyad’s caliphate (316-422 a.h) and comparing it with the emirate period (138-316 a.h)

khetat-alketabh which was in charge of scribing administrative correspondence for princes,caliphs, and government department,was one of the basic administrative department of the andalusian omayyads government system which underwent changes during caliphate priod when omayyads named themselves  caliphs compared to  emirate time in  which the rulers were just emir.the present research with analysis the khetat-alketabh and in descriptive- analytical historical way,tries to answer  the question of what changes in the khetat–alketabh was created during the andalusian omayyads caliphate period ? the findings of this research show that khetat–alketbh was changed during the transformation of the omayyads  political  and administrative system from emirate to caliphate  and  from the scribe to the minister of scribe and imitation of the eastern islamic scribing was decreased and rhythmical and ornamented prose became widespread in it ; moreover text and content of the administrative correspondence are changed and because of that, long writing, the writing of governmental charters, decree and letters of report and writing descriptive essays in the style and method of andalusian had the opportunity to emerge and the government regulation was announced for the scribing profession. as a result of these changes,the andalusiain style of scribing  was formed, along with the variety of styles and method by scribes, and khetat-alketabh changed and evolved in this way.