شناسایی تخلفات و انحرافات بودجه‌ای با شاخص‌های کلیدی و الگوی ریاضی در گزارشات تفریغ‌بودجه

تخلفات و انحرافات بودجه‌ای و عدم نظارت اثربخش با  فرایندهای سنتی تهیه گزارش تفریغ‌بودجه از دلایل اصلی عدم تحقق اهداف قوانین بودجه سالانه است و با روش‌های سنتی نیز میزان مسئولیت‌ هریک از مدیران در تخلفات و ترک فعل‌ها‌ به‌طور کمّی و شفاف قابل‌ارائه نمی‌باشد. لذا هدف این پژوهش ارائه شاخص‌ها و الگوی ریاضی، برای ارزیابی عملکرد مجریان در گزارش تفریغ‌بودجه است. جامعه آماری پژوهش، خبرگان و متخصصان مالی‌و‌بودجه‌ای می‌باشند که بر اساس فرمول کوکران تعداد 384 نفر از آن‌ها انتخاب و روش تحقیق، کتابخانه‌ای و میدانی و ابزار جمع‌آوری نظرات خبرگان پرسش‌نامه است. بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده، مطابق با متغیرهای مستقل(شامل؛ عملکرد‌‌بودجه‌ای، تحقق احکام،  مدیریت موثر منابع‌مالی، تخلفات) و متغیر‌ وابسته (سنجش‌ و‌ رتبه‌بندی عملکردها)، ابتدا اهم شاخص‌های کلیدی تعیین و سپس الگوی ریاضی آن ارائه گردیده است. تجزیه‌ و ‌تحلیل و  اولویت‌بندی یافته‌ها با روش‌‌ تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp) و نرم‌افزار اکسپرت‌چویس (ec)  انجام و با روش حداقل مربعات جزئی (pls) ضریب اهمیت، روایی و اعتبار آن‌ها تعیین و مورد ارزیابی قرارگرفته که نتایج  بیانگر کافی بودن اعتبار آن‌ها است. طبق روش ahp، اهم شاخص‌های کلیدی عملکرد بودجه‌ای، برای شناسایی تخلفات و انحرافات، به ترتیب عبارت انداز شاخص‌های؛ احکام تکلیفی بودجه‌ای، متغیرهای کلان اقتصادی بودجه‌ای،  مصارف بودجه‌ای و  منابع بودجه‌ای. بر اساس نتایج روش pls، ضریب اهمیت متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته به ترتیب عبارت انداز ارزیابی؛ مدیریت موثر منابع‌ مالی و پیشگیری از تخلفات، میزان تحقق تکالیف دستگاه‌های اجرائی، تعیین الزامات قانونی، رتبه‌بندی عملکرد مالی و بودجه‌ای مدیران.

identifying budget violations and deviations with key indicators and mathematical model in the settlement reports

budget violations and deviations and lack of effective supervision with traditional processes of preparing budget disbursement reports are the main reasons for failure to achieve the goals of budget laws, and with traditional methods, the level of responsibility of each manager for violations and omissions cannot be presented quantitatively andtransparently. therefore, the aim of this research is to present indicators and amathematical model to evaluate the performance of executives in the budget disbursementreport. the statistical populati on of the research is financial and budgetary experts andspecialists, of whom 384 were selected based on the cochran formula, and the researchmethod is library and field, and the tool for collecting experts' opinions is a questionnaire.based on the coll ected data, in accordance with the independent variables (including;budget performance, fulfillment of rulings, effective management of financial resources,violations) and the dependent variable (performance measurement and ranking), first themost impor tant key indicators have been determined and then its mathematical model hasbeen presented. the analysis and prioritization of the findings were carried out using theanalytic hierarchy process (ahp) and expert choice (ec) software, and their importance,validity, and reliability coefficients were determined and evaluated using the partial leastsquares (pls) method, and the results indicate that their reliability is sufficient. accordingto the ahp method, the most important key indicators of budget perfo rmance foridentifying violations and deviations are, respectively, the following indicators: budgetmandates, budget macroeconomic variables, budget expenditures, and budget resources.based on the results of the pls method, the importance coefficients of the independentvariables on the dependent variable are, respectively, evaluation of effective managementof financial resources and prevention of violations, the extent to which the tasks ofexecutive bodies are fulfilled, determining legal requirements, and ranking the financialand budgetary performance of managers.