مدل‌سازی اثرات سوگیری‌های شناختی در سیاستگذاری عمومی: دیدگاه‌هایی از سیاست تغییر قیمت سوخت در ایران

این پژوهش با هدف شناسایی، اولویت‌بندی و مدل‌سازی سوگیری‌های شناختی موثر بر اجرای سیاست‌ها، به‌ویژه با تمرکز بر موضوع افزایش قیمت سوخت(بنزین) در ایران  انجام شده است. روش‌شناسی تحقیق شامل یک رویکرد چهار مرحله‌ای جامع است. ابتدا، مرور ادبیات به شناسایی 14 سوگیری شناختی بالقوه در سیاست‌های عمومی می‌پردازد. در مرحله دوم، هشت فرد تاثیرگذار در تدوین سیاست قیمت‌گذاری انرژی ایران در سال 2019، از طریق روش دلفی فازی نظر خود را ارائه می‌دهند و 9 سوگیری تایید می‌شود. سپس، روش دیماتل فازی برای رتبه‌بندی و مدل‌سازی این سوگیری‌ها بر اساس نظرات کارشناسان به کار گرفته می‌شود. این روش چندمرحله‌ای، درک دقیق‌تری از سوگیری‌های شناختی فراهم می‌آورد و بر ارتباط و اهمیت آن‌ها در تصمیم‌گیری سیاست افزایش قیمت بنزین تاکید می‌کند. این پژوهش سوگیری لنگر انداختن را به‌عنوان عامل غالب در سیاست قیمت‌گذاری بنزین در سال 2019 ایران شناسایی می‌کند که بر تخمین‌های تصمیم‌گیرندگان تاثیر می‌گذارد. خطای تاییدی به‌دلیل تحلیل‌های ناقص، به‌ویژه به‌دلیل عدم وجود نظرسنجی‌های عمومی جامع، آشکار می‌شود. خطای بیش اعتمادی به‌عنوان یک سوگیری کلیدی ظاهر می‌شود که اعتماد بی‌مورد سیاست‌گذاران را شکل می‌دهد. مدل فازی دیمتل تعامل پیچیده میان این سوگیری‌ها را نشان می‌دهد و بینش‌هایی برای استراتژی‌های پیشگیرانه در تصمیم‌گیری سیاست عمومی ارائه می‌دهد.برای نخستین بار، این پژوهش به بررسی پیامدهای مضر سوگیری‌های شناختی سیاست‌گذاران بر ادراک عمومی، رضایت و ناآرامی‌های پس از یک سیاستگذاری می‌پردازد. با کاوش در این زمینه ناشناخته، این مطالعه به‌دنبال مدل‌سازی علل ریشه‌ای این پیامدهای منفی ناشی از تصمیم‌گیری سیاست‌گذاران تحت تاثیر سوگیری‌های شناختی برای مردم است.

modeling of cognitive biases effects in public policy: insights from iran's energy price change policy

the research aims to identify, prioritize, and model cognitive biases influencing policy implementation, specifically focusing on the case of energy pricing in iran.the research methodology involves a comprehensive four-stage approach. firstly, a literature review identifies 14 potential cognitive biases in public policy. in the second stage, eight influential individuals in formulating iran’s 2019 energy pricing policy provide input through the fuzzy delphi method, confirming nine biases. subsequently, the fuzzy dematel method is applied for ranking and modeling these biases based on experts’ opinions. this multi-step methodology enables a nuanced understanding of cognitive biases, emphasizing their relevance and relationships in energy policy decision-making.the study identifies anchoring bias as a dominant factor in iran’s 2019 gasoline price policy, influencing decision-makers estimates. ascertainment bias surfaces due to incomplete analyses, notably in the absence of comprehensive public surveys. overconfidence emerges as a pivotal bias, shaping policymakers’ unwarranted confidence. the fuzzy dematel model illustrates the intricate interplay between these biases, offering insights for proactive mitigation strategies in public policy decision-making.for the first time, this research seeks to investigate the harmful consequences of policymakers’ cognitive biases on public perception, satisfaction, and potential unrest. exploring uncharted territory, this study seeks to model the root causes of these adverse outcomes resulting from policymakers who make decisions under cognitive biases for all people