کانسار شادان (بلوک لوت): اولین کانسار پورفیری غنی از طلا در ایران

کانسار طلای شادان در 120 کیلومتری جنوب‌غرب بیرجند و در شمال بلوک لوت واقع است. ماگماتیسم بعد از برخوردی ائوسن حاصل فرورانش اقیانوس سیستان در تشکیل کانسار طلای شادان نقش داشته است. کانه‌زایی طلا در کانسار شادان در ارتباط مستقیم با جایگیری توده‌های نفوذی عمیق و نیمه‌عمیق با ترکیب دیوریت تا مونزودیوریت است که به درون واحدهای آندزیت آذرآواری نفوذ کرده‌اند. دگرسانی‌های عمده در منطقه دگرسانی‌های اولیه‌ پتاسیک و پروپیلیتیک هستند که مورد اول در مرکز سامانه گرمابی ماگمایی قرار دارد و مورد دوم دگرسانی پتاسیک را احاطه کرده است. این دو دگرسانی توسط دگرسانی‌های تاخیری فیلیک و آرژیلیک رونقش شده‌اند. کانه‌زایی در کانسار شادان به‌صورت استوک‌ورک، رگه رگچه‌ای، افشان و برش‌های گرمابی رخ داده و مهم‌ترین عامل کانه‌زایی طلا در این کانسار، توده نفوذی شادان بوده است. براساس مطالعات sem، مهم‌ترین میزبان طلا در بخش برونزاد، پیریت است و طلا به‌صورت آزاد، الکتروم و کالاوریت رخ داده است. از شاخص‌ترین رگچه‌های کانسار طلای شادان رگچه‌های نوع m، a و رگه‌های دارای بافت نواری هستند. توده نفوذی شادان حاوی فنوکریست‌های فراوان هورنبلند و بیوتیت و همچنین مقادیر بالای مگنتیت در دگرسانی‌های مختلف است که می‌تواند بیانگر حضور یک ماگمای به شدت اکسیدی با مقادیر بالای آب باشد که براساس مطالعات میانبارهای سیال، این سیال کانه‌ساز بعد از رسیدن به شرایط مناسب تحت فرایندهای جوشش و اختلاط، ماده معدنی را نهشته کرده‌اند. براساس همگی شواهد ذکر شده وهمچنین نسبت cu/au (3000)، کانسار شادان را می‌توان به عنوان اولین کانسار پورفیری غنی از طلا در ایران معرفی کرد.

shadan deposit (lut block): the first gold rich porphyry deposit in iran

shadan gold deposit is located 60 km southwest of birjand and north of lut block. the eocene post collision magmatism resulting from the subduction of the sistan ocean has played a role in the formation of the shadan gold deposit. gold mineralization in shadan deposit is directly related to the emplacement of plutonic and sub volcanic plutons with a composition diorite to monzodiorite that intruded into andesite pyroclastic units. the main alterations in the area are primary potassic and propylitic alterations، the first of which is located in the center of the hydrothermal magmatic system and the second of which surrounds the potassic alteration. these two alterations are overprinted by the late phyllic and argillic alterations. mineralization in shadan deposit occurred in the form of stockwork، vein veinlets، disseminated and hydrothermal breccias and the most important trigger of gold mineralization in this deposit was shadan pluton. according to sem studies، the most important host of gold in the hypogene part is pyrite and gold occurs as native، electrum and calavarite. the most characteristic veins of shadan gold deposit are m and a type and banded veins. shadan pluton contains abundant hornblende phenocrysts and biotite as well as high amounts of magnetite in various alterations which can indicate the presence of a highly oxidized magma with high amounts of water. based on all the mentioned evidences as well as the cu / au ratio (3000)، shadan deposit can be introduced as the first gold rich porphyry deposit in iran.