ارزیابی و پهنه بندی کیفی منابع آب زیرزمینی دشت مرند جهت مصارف شرب، صنعت و کشاورزی

دشت مرند یکی از دشت‌های حاصل‌خیز استان آذربایجان شرقی است که آبخوان موجود در آن تامین کننده اصلی آب مورد نیاز بخش‌‌های کشاورزی، آشامیدنی و صنعت میباشد. بنابراین ارزیابی و حفاظت از کمیت و کیفیت این منابع آبی از اهمیت فوق العاده‌‌ای برخوردار است. هدف از این تحقیق پهنه‌بندی کیفی آب زیرزمینی دشت مرند از نظر قابلیت آشامیدنی، کشاورزی و صنعت می باشد. بدین منظور، از تعداد 91 منبع آبی انتخابی در خرداد ماه سال 1398 نمونه‌برداری انجام گرفت. ویژگی‌‌های هیدروشیمیایی، غلظت یون‌‌های اصلی و فرعی همه نمونه‌ها و فلزات سنگین تعدادی از آنها توسط روشهای استاندارد اندازه‌گیری شد. به منظور تهیة نقشههای پهنه‌بندی کیفی مصارف آب، توزیع پارامترهای موثر در کیفیت هر نوع از کاربری با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و روش درونیابی زمین‌آماری با استفاده از روش کریجینگ برای سطح دشت انجام گرفت. پس از ایجاد لایه‌های رستری پارامترهای موثر، رده‌بندی و تلفیق آنها، نقشه‌های نهایی پهنه‌بندی کیفی تهیه گردید. کیفیت آب صنعتی بر اساس شاخص لانژلیه، آب کشاورزی بر اساس نمودار ویلکوکس و آب آشامیدنی بر اساس دیاگرام شولر ارزیابی گردید. تجزیه و تحلیل نقشه‌های پهنه‌بندی کیفی با اطلاعات زمین‌شناسی، کاربری اراضی و توزیع واحدهای صنعتی دشت صورت گرفت. آبهای زیرزمینی با کیفیت نامناسب بدلیل وجود سازندهای مارنی گچدار ائوسن در شمال دشت و سنگهای آواری غالباً از مارن، ماسه سنگ، کنگلومرا و میان لایه هایی از نمک و ژیپس میوسن به طور عمده در نواحی غرب و جنوب غربی دشت می باشد.

assessing and quality zoning of groundwater resources of marand plain for drinking، agriculture، and industrial purposes

marand plain is one of the fertile plains in the province of east azarbaijan which its aquifer provides drinking، agricultural، industrial water demands of the area. therefore، the evaluation and protection of the quantity and quality of these water resources is extremely the purpose of this research is the qualitative zoning of marand plain groundwater in terms of drinking، agriculture and industry. for this purpose، 91 samples were taken from operational wells in june 2019. hydrogeochemical characteristics and concentration of major and minor ions and some heavy metals were measured by means of standard methods. the usefulness of the plain groundwater for various consumptions was investigated using graphical methods and quality criteria of schuler، wilcox، and langelier classification. in this regard، the final maps of quality zoning were prepared after creating the raster layers of the effective parameters، classification، and integration using gis and the geostatistical interpolation method. the industrial، agricultural and drinking water quality were evaluated by using langelier scaling، wilcox and schuler methosd، respectively. analyzing and interpreting of zoning maps with geological information، land use، distribution of industrial units was carried out in the plain and the results show that the quality of groundwater is inappropriate mainly in the northern، central، western parts of the plain due to the precens of salty and gypsum formations in northen and western part of the plain.