بررسی تبعات تامین مالی دولت (انتشار اوراق مالی) بر اعتبارات بانکی به بخش خصوصی

در اقتصاد ایران به ‏طور عمده جهت تامین مالی دولت و جبران کسری بودجه دولتی اقدام به ایجاد پایۀ پولی و به ‏تبع آن، ایجاد تورم پولی می‌شود که اثرات نامطلوب آن بر کسی پوشیده نیست. یکی از راه‌حل‌های جایگزین جهت رفع این نوع کسری بودجه، استفاده از اوراق مالی است. این پژوهش سعی دارد به بررسی تبعات ناشی از انتشار اوراق مالی بر تسهیلات اعطایی بانک‌ها (اعتبارات بخش خصوصی) به ‏عنوان یکی از منابع اصلی تامین مالی در اقتصاد بپردازد؛ لذا بااستفاده از رویکرد خودرگرسیون چرخشی مارکف و طی دورۀ زمانی 1373 تا 1401 به بررسی این موضوع برای اقتصاد ایران پرداخته می‌شود. نتایج تجربی نشان داده است که در رژیم اول (21 سال)، میزان استقراض داخلی دولت از بانک‌های تجاری در قالب انتشار و واگذاری اوراق مالی دولت، باعث کاهش حجم اعتبارات بانکی به بخش خصوصی شده است؛ ولی در رژیم دوم (8 سال)، اثرگذاری انتشار اوراق مالی دولت بر اعتبارات بانکی، مثبت و معنادار بوده است؛ لذا می‌توان نتیجه‌ گرفت در سال‌های متوالی رکود، کسری بودجه دولت و درنتیجه افزایش انتشار اوراق مالی موجب کاهش منابع مالی بانک‌ها و متمایل شدن منابع به ‏سمت خرید این اوراق شده است و از پرداخت تسهیلات به بخش خصوصی بازمانده‌اند؛ لذا نتیجۀ نهایی آن، کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در اقتصاد خواهد بود؛ لذا بایستی درنظر گرفت، شرط پایداری فرآیند انتشار اوراق مالی دولت و کسری بودجه این است که این اوراق افزایش‌دهندۀ سطح تولید باشند؛ به‏ عبارتی، به‏ گونه‌ای نباشد که مجاری سرمایه‌گذاری و خلق تولید ازبین برود.

examining the consequences of government financing (issuance of financial bonds) on the banking credit to private sector

in iran's economy, the government primarily addresses its budget deficit by creating a monetary base, which leads to monetary inflation. the adverse effects of this method are well known. one alternative solution to the budget deficit is the use of financial bonds. this research investigates the impact of issuing financial bonds on the loans provided by banks to the private sector, a major source of economic financing.using the markov switching auto regression approach, the study covers the period from 1994 to 2022 and focuses on iran's economy. the results show that during the first regime (21 years), the government's internal borrowing from commercial banks through the issuance of financial bonds reduced the volume of bank credits to the private sector. however, in the second regime (8 years), the issuance of government financial bonds had a positive and significant effect on bank credits.therefore, it can be concluded that during consecutive years of recession, the government's budget deficit and the increased issuance of financial bonds led to a decrease in banks' financial resources. as a result, these resources were diverted towards purchasing bonds instead of providing loans to the private sector, ultimately reducing private sector investment in the economy.