توزیع نسبت فداکاری خانوارها در ایران

بال (1994)، زیان تولیدی ناشی از اجرای یک سیاست تورم‌‏زدایی را نسبت فداکاری نامگذاری کرده است که به ‏معنای درصد تولید ازدست ‏رفته به ‏ازای یک درصد کاهش در روند تورم است. تورم علاوه بر تولید، می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی الگوی مصرف و توزیع هزینه‌ها را نیز تحت ‏تاثیر قرار دهد که این موضوع در جوامعی که درمیان دهک‌‏های مختلف تفاوت‌های درآمدی قابل ملاحظه‌‏ای وجود دارد، از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش، محاسبۀ نسبت فداکاری براساس نرخ تورم و سهم مخارج ناخالص سرانۀ هر دهک از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها برای ایران طی دورۀ زمانی 1401-1363 است. بدین ‏منظور، ابتدا دوره‏‌های کاهش تورم شناسایی شده و سپس، نسبت فداکاری هر دوره براساس تکنیک بال محاسبه می‌شود. نتایج نشان می‌‏دهند کاهش تورم براساس متوسط مقادیر نسبت‏‌های فداکاری دهک‏‌های مختلف در 6 دورۀ شناسایی‏ شده، به‏ شکل u وارون است؛ به ‏طوری‌‏که این نسبت برای دهک‌های اول تا هفتم، مثبت و برای دهک‌های هشتم تا دهم، منفی است. به‏ عبارت دیگر، در دهک‏‌های اول تا هفتم، کاهش تورم به‏ طور متوسط با کاهش سهم مخارج ناخالص سرانۀ دهک موردنظر از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها همراه است؛ ولی کاهش تورم در دهک‌‏های هشتم تا دهم منجر به افزایش سهم مخارج ناخالص سرانۀ دهک موردنظر از مخارج ناخالص سرانۀ همۀ دهک‌‏ها می‌‏شود. طبق نتایج، با اجرای سیاست تورم‏‌زدایی، بیشترین کاهش سهم مخارج، مربوط به دهک پنجم است و درمقابل دهک دهم بیشترین افزایش سهم مخارج را دارد.

distribution of household sacrifice ratio in iran

the sacrifice ratio, a concept introduced by ball (1994), measures the economic cost of reducing inflation. it represents the percentage of output lost for every one-percent decrease in the inflation rate. inflation not only impacts production but also significantly shapes consumption patterns and spending distribution, particularly in societies with wide income disparities.this study examines the sacrifice ratio in iran from 1984 to 2022. it focuses on the relationship between inflation and the share of per capita gross expenditures for each income decile. first, periods of inflation reduction were identified. then, the sacrifice ratio for each period was calculated using ball's technique.the results reveal an inverted u-shaped relationship between the sacrifice ratio and income deciles. for the first to seventh deciles, the sacrifice ratio is positive, indicating that disinflation reduces their share of per capita gross expenditures. conversely, for the eighth to tenth deciles, the sacrifice ratio is negative, meaning their share of expenditures increases during disinflation periods.notably, the fifth decile experiences the greatest decline in its expenditure share as a result of disinflation, while the tenth decile sees the largest increase. these findings underscore how disinflation policies can disproportionately affect different income groups, highlighting the importance of addressing income inequality in economic planning.