تحلیل گفتمان انتقادی ابربحران آب در ایران: مطالعه تطبیقی سیاست‌های امنیتی سازی و حکمرانی شبکه‌ای در دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی

بحران آب در ایران که به یک ابربحران چندوجهی تبدیل شده، عمیقاً تحت تاثیر گفتمان‌های دولتی قرار دارد و پیامدهای گسترده‌ای بر امنیت و پایداری کشور داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی گفتمان‌های دولت‌های محمود احمدی‌نژاد (1384-1392) و حسن روحانی (1392-1400) در مواجهه با این بحران، به دنبال شناسایی تفاوت‌ها و پیامدهای آن‌ها بر امنیت‌سازی و حکمرانی آب است. در این تحقیق، با افزودن مفهوم امنیت جامعه‌بنیاد و دیدگاه‌های پساکپنهاگی به چارچوب تحلیلی، تمایز میان امنیت دولتی (حفظ حاکمیت و کنترل منابع) و امنیت جامعه‌بنیاد (حفظ هویت، معیشت و سلامت جوامع محلی) به عنوان یک نوآوری کلیدی مطرح می‌شود. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف است که با چارچوب‌های نظری امنیت‌سازی و حکمرانی شبکه‌ای تکمیل شده و به تحلیل محتوای 55 سند رسمی و غیررسمی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان دولت احمدی‌نژاد، با چارچوب امنیتی-دفاعی و تمرکز بر توسعه سخت‌افزاری، امنیت دولتی را بر امنیت جامعه‌بنیاد اولویت می‌داد. در مقابل، گفتمان دولت روحانی با رویکرد تکنوکراتیک و مشارکتی، تلاشی برای توجه به امنیت جامعه‌بنیاد داشت، اما در عمل به دلیل غلبه ساختارهای متمرکز، این امر به طور کامل محقق نشد. این پژوهش استدلال می‌کند که علی‌رغم تغییرات گفتمانی، تداوم ساختارهای ریشه‌دار سیاسی و اقتصادی مانع از شکل‌گیری حکمرانی شبکه‌ای موثر و تضمین امنیت جامعه‌بنیاد شده و به تداوم تنش‌های اجتماعی دامن زده است.

critical discourse analysis of the water crisis in iran: a comparative study of securitization policies and network governance in the ahmadinejad and rouhani governments

iran's water crisis, which has evolved into a multifaceted super-crisis, is profoundly influenced by governmental discourses, bearing extensive consequences for the nation's security and stability. this research aims to comparatively analyze the discourses of the mahmoud ahmadinejad (2005–2013) and hassan rouhani (2013–2021) administrations in addressing this crisis, seeking to identify their differences and impacts on securitization and water governance. a key innovation of this study is the introduction of societal security and post-copenhagen perspectives into the analytical framework, drawing a crucial distinction between state security (preserving sovereignty and resource control) and societal security (protecting the identity, livelihood, and health of local communities). the methodology is qualitative, based on norman fairclough's critical discourse analysis, complemented by theoretical frameworks of securitization and network governance, and involves the content analysis of 55 official and non-official documents. findings indicate that the ahmadinejad administration's discourse, framed within a security-defensive context with an emphasis on hardware-oriented development, prioritized state security over societal security. conversely, the rouhani administration's technocratic and participatory discourse attempted to address societal security, but in practice, this was not fully realized due to the prevalence of centralized structures. this study argues that despite discursive shifts, the persistence of deep-rooted political and economic structures has hindered the formation of effective network governance and the safeguarding of societal security, thereby fueling ongoing social tensions.