سیاست خارجی نوین چین در منطقه غرب آسیا: مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایرن و ترکیه

تحول سیاست خارجی چین در دهه اخیر بیانگر گذار از رویکرد «پرهیز از مداخله» به کنشگری فعال و شبکه‌محور در محیط پیرامونی است. منطقه غرب آسیا به دلیل جایگاه ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و موقعیت ترانزیتی، به یکی از کانون‌های راهبردی این تحول بدل شده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب مفهومی «سیاست همسایگی» به تبیین سیاست خارجی نوین چین در غرب آسیا پرداخته و ایران و ترکیه را به‌عنوان دو مطالعه موردی مقایسه‌ای بررسی می‌کند. پرسش اصلی آن است که سیاست چین در این منطقه چگونه در قالب منطق همسایگی ژئواکونومیک قابل تبیین است و چه عواملی تفاوت الگوی تعامل چین با ایران و ترکیه را توضیح می‌دهد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد چین در قالب پروژه کلان کمربند - راه ، راهبردی مبتنی بر تعمیق وابستگی اقتصادی، تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیتی و موازنه‌سازی نرم در برابر نفوذ ایالات متحده آمریکا اتخاذ کرده است. در این چارچوب، ایران نقش شریک ژئوپلیتیکی در موازنه با غرب را دارد، در حالی‌که ترکیه بیشتر به‌مثابه گره لجستیکی و اتصال‌دهنده اوراسیا تعریف می‌شود. پژوهش نتیجه می‌گیرد که سیاست همسایگی چین ماهیتی عمل‌گرایانه، شبکه‌محور و غیرائتلافی دارد و مبتنی بر «موازنه ژئواکونومیک تطبیقی» عمل می‌کند.

china's new foreign policy in the west asian region: a case study of the islamic republic of iran and türkiye

the evolution of china's foreign policy in the last decade reflects a transition from an avoidance of intervention approach to active and network-oriented activism in the peripheral environment. the west asian region has become one of the strategic centers of this transformation due to its geopolitical position, energy resources, and transit location. the present study uses the conceptual framework of neighborhood policy to explain china's new foreign policy in west asia and examines iran and turkey as two comparative case studies. the main question is how china's policy in this region can be explained in the context of the logic of geoeconomic neighborhood and what factors explain the difference in china's interaction pattern with iran and turkey? the findings show that china, within the framework of the belt and road megaproject, has adopted a strategy based on deepening economic dependence, diversifying transit routes, and soft balancing against the influence of the united states. in this framework, iran plays the role of a geopolitical partner in balancing with the west, while turkey is more defined as a logistical node and connector of eurasia. the research concludes that china's neighborhood policy is pragmatic, network-oriented, and non-coalitional in nature, and operates based on comparative geoeconomic balance.