دیالکتیک استعلایی پیشرفت بر پایه «جامعه اسلامی» (بازاندیشی فرایند تکوین تمدن نوین اسلامی)

در این مطالعه فکری-اجتماعی، رابطه «جامعه اسلامی» از جهت تقدّم رتبی، با پدیده‌های بغایت ارزشمندی همچون «انقلاب اسلامی»، «دولت اسلامی» و «تمدن نوین اسلامی»، قابل مناقشه و آرمان‌گرایانه ارزیابی شده و ضمن نقد الگوی خطی، و ارائه الگوی نظری جدیدی، درباره اهمیت درک دیالکتیکی از رابطه «جامعه اسلامی» با پدیده های بهم‌پیوسته‌ی و بغایت مهمِ مذکور، استدلال شده است. به این معنا که در طول مقاله، با تحلیل نظری، نشان داده می‌شود که دائماً بین همه این مراحل، دیالکتیکی مثبت از نوع «رفت و برگشتی» با محوریت «حدّی از جامعه اسلامی» برقرار است و فرض مقابل، مبنی بر «طی مراحل بدون وجود سطحی از جامعه اسلامی»، امکانپذیر نیست. نگارنده در ادامه با رویکرد انتقادی، تجربه موجود و فرارُوی چهار دهه گذشته را بررسی کرده و با اشاره به ضعف جامعه اسلامیِ کنونی با وجود ساخت سیاسیِ پشتیبان‌کننده، در قیاس با اوایل انقلاب اسلامی، آنرا دلیلی بر ضرورت توجه به الگوی «دیالکتیک پیشرفت» بر پایه جامعه اسلامی و وجه پیشبرنده آن دانسته است. در پایان، الزامات عملیِ ناشی از بحث نظری، با تمرکز بر اهمیت دولت‌سازی در این مقطع تاریخی، مورد مداقه قرار گرفته و با اشاره به تاثیر منفیِ ضعف‌های احتمالیِ دولت‌سازی ناکارامد در سکولار شدن جامعه، ارتقاء یا ایجاد ظرفیت‌های بیشتر در جامعه و مشخصاً «اسلامی‌تر شدن جامعه»، شرط لازم و وجودی برای طی مراحل آینده، ارزیابی شده است

the transcendental dialectic of progress based on islamic society (rethinking the process of development of modern islamic civilization)

in this study, the relationship of islamic society with islamic revolution,islamic state and modern islamic civilization in terms of rank advancement is evaluated as debatable and idealistic, and while criticizing the linear model, and presenting a new theoretical model, about the importance of dialectical understanding of the relationship between islamic society and the above components has been argued. in the sense that through theoretical analysis, it is shown that between all these stages, there is always a positive dialectic of back and forth type centered on a limit of islamic society and the opposite assumption is that during the stages without the existence of a level of islamic society, is not possible. in the following, with a critical approach, the author has examined the experience of the past four decades and by pointing to the weakness of the current islamic society in comparison with the beginning of the islamic revolution, he has considered it as a proof of the need to pay attention to the dialectic of progress model based on the islamic society. in the end, the practical requirements resulting from the theoretical discussion, focusing on the importance of state-building at this historical moment, are discussed and pointing to the negative impact of the possible weaknesses of inefficient state-building in the secularization of the society, the promotion or creation of more capacities in the society and specifically more islamic becoming a society has been evaluated as a necessary and necessary condition for the future stages.