تحلیل تطبیقی سیاست‌گذاری آموزشی با رویکرد توسعه انسان توانمند (مطالعه موردی: جمهوری اسلامی ایران، ژاپن، فنلاند و کره‌جنوبی)

این مقاله به تحلیل تطبیقی سیاست‌گذاری آموزشی در جمهوری اسلامی ایران، ژاپن، فنلاند و کره جنوبی می‌پردازد تا چگونگی برساخت انسان توانمند و مطلوب در هر یک از این نظام‌های آموزشی را تبیین کند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد تطبیقی، کیفی و تحلیل بولی، مولفه‌ها و پیش‌شرط‌های کلیدی موثر بر توسعه سرمایه انسانی را شناسایی می‌کند. یافته‌های کلیدی نشان می‌دهد که نظام‌های آموزشی موفق (ژاپن، فنلاند و کره جنوبی)، با تمرکز بر عواملی چون آموزش مهارت‌های زندگی، همسویی با نیازهای بازار کار، کیفیت بالای نظام تربیت معلم و ارزیابی کارآمد آموزشی، به پرورش انسان‌هایی خلاق، مسئولیت‌پذیر و سازگار با چالش‌های جهانی نائل شده‌اند. در مقابل، تحلیل نشان می‌دهد که نظام آموزشی ایران با چالش‌های بنیادینی نظیر تمرکزگرایی شدید، فقدان ارتباط موثر با بازار کار، ضعف در تربیت معلم، نبود نظام ارزیابی کیفیت و غلبه رویکرد ایدئولوژیک مواجه است که مانع تحقق الگوی انسان توانمند و توسعه سرمایه انسانی موثر شده است. این مقاله با ارائه پیشنهادهای سیاستی، بر ضرورت بازطراحی بنیادین نظام آموزشی ایران در راستای ساختن نسلی توانمند و متعادل تاکید می‌کند.

comparative analysis of educational policymaking with a human capability development approach (case study: islamic republic of iran, japan, finland, and south korea)

this article presents a comparative analysis of educational policymaking in the islamic republic of iran, japan, finland, and south korea, with the aim of explaining how the concept of the empowered and desirable human is constructed within each of these educational systems. adopting a qualitative, comparative, and boolean analytical approach, this study identifies key components and prerequisites that influence the development of human capital. the main findings indicate that successful educational systems (japan, finland, and south korea) have focused on factors such as life skills education, alignment with labor market needs, high-quality teacher training systems, and effective evaluation mechanisms to nurture creative, responsible, and globally adaptable individuals. in contrast, the analysis shows that iran's educational system faces fundamental challenges—including excessive centralization, weak connections with the labor market, deficiencies in teacher education, lack of quality assessment systems, and a dominant ideological orientation—that hinder the realization of an empowered human model and the effective development of human capital. this paper concludes by offering policy recommendations and emphasizes the urgent need for a fundamental redesign of iran's educational system to build a capable and balanced generation.