جامعه‌شناسی سیاسی نیروها و جریانات سیاسی در ایران پساانقلابی: خروج، اعتراض، وفاداری

بدون شک یکی از راههای شناخت از مسائل سیاسی هر جامعه‌ای، شناخت نیروها و جریانهای سیاسی فعال در آن جامعه سیاسی است. از این رو، این مقاله تلاش دارد با بهره‌گیری از رویکرد تئوریک آلبرت هیرشمن، ضمن بررسی و معرفی جریانهای سیاسی، صورتبندی، نحوه آرایش و عملکرد سیاسی آنها در دوره جمهوری اسلامی را تبیین نموده و به چرایی وضعیت و کنشهای رفتاری متفاوت این جریانات از منظر «جامعه‌شناسی سیاسی» بپردازد. هیرشمن الگویی تحلیلی و سه وجهی به نام «خروج، اعتراض و وفاداری» را در آثارش در اختیار ما قرار داده است که میتوان بر مبنای آن به تجزیه وتحلیل بسیاری از مسائل و تحولات در زندگی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در جوامع بشری پرداخت. منطبق با چنین الگویی، پرسش اصلی مقاله آن است که در شرایط پیچیده پس از انقلاب اسلامی و در پرتو عملکرد گروهها و جریانهای سیاسی، آرایش نیروهای سیاسی بر مبنای مدل هیرشمن چگونه خواهد بود و دلایل و بسترهای چنین چینشی چه مولفه‌هایی است؟ در پاسخ این فرضیه مطرح شده است که به نظر می‌رسد می‌توان آرایش جریانهای سیاسی در دوران پساانقلابی را بر مبنای رویکرد سه‌وجهی خروج، اعتراض و وفاداری در اندیشه هیرشمن تجزیه و تحلیل نمود و دلایل صیرورت و تحول هر یک از این سه الگو نیز می‌تواند سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. لازم به ذکر است که روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی و با ابزار کتابخانه‌ای داده‌ها و اطلاعات لازم برای شرح و بسط مباحث فراهم آمده است.

political sociology of political forces and currents in post revolutionary iran: departure، protest، loyalty

undoubtedly، one of the ways to know the political issues of any society is to know the political forces and currents active in that political society. therefore، this article tries to make use of albert hirschman's theory، while examining and introducing the political currents، explaining their appearance، the way they are organized and their political performance during the period of the islamic republic، and why the situation and behavioral actions of these currents are different from the perspective of political sociology.hirschman has provided us with an analytical and three dimensional model called exit، protest and loyalty in his works، which can be used to analyze many issues and developments in political، economic and social life in human societies. according to this model، the main question of the article is that in the complex conditions after the islamic revolution and in the light of the performance of political groups and currents، how will the arrangement of political forces be based on hirschman's model.and what are the reasons and foundations of such an arrangement? in response to this hypothesis، it has been proposed that it seems possible to analyze the arrangement of political currents in the postrevolutionary era based on the three pronged approach of exit، protest and loyalty in hirschman's thought، and the reasons for the evolution of each among these three models، it can be political، economic، social and culturalit should be noted that the research method in this research is descriptive analytcal