اثر اجتناب مالیاتی بر استراتژی‌های مواجهه با ریسک حسابرسی: نقش تعدیل‌گر خوانایی صورت‌های مالی

هدف این پژوهش بررسی اثر اجتناب مالیاتی بر استراتژی‌های مواجهه با ریسک حسابرسی شامل افزایش وقفه زمانی گزارش حسابرس، افزایش حق‌الزحمه حسابرسی و اظهار نظرتعدیل‌شده حسابرس است، همچنین نقش تعدیل‌گر خوانایی صورت‌های مالی بر این روابط مورد بررسی واقع می‌شود. نمونه آماری پژوهش از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه سال‌های 1399 1391 انتخاب شده‌است، فرضیه‌های پژوهش با استفاده از داده‌های ترکیبی و به‌کارگیری رگرسیون چندگانه خطی و لجیستیک آزمون شدند. مطابق با یافته‌های پژوهش اجتناب مالیاتی بر متغیر‌های وقفه زمانی گزارش حسابرس و حق‌الزحمه حسابرسی فاقد اثرگذاری است، اما اجتناب مالیاتی بر اظهار نظر تعدیل‌شده حسابرس دارای اثر مثبت است، به این معنا که با افزایش اجتناب مالیاتی، ارائه اظهارنظر تعدیل ‌شده نیز افزایش می‌یابد. خوانایی صورت‌های مالی با معیار شاخص طول متن دارای اثر تضعیف‌کننده بر تاثیر اجتناب مالیاتی بر اظهارنظر تعدیل‌شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که حسابرسان بیشتر از ارائه اظهار نظر تعدیل‌شده (مشروط یا عدم اظهارنظر) برای پوشش ریسک ناشی از اجتناب مالیاتی استفاده می‌کنند، این موضوع می‌تواند ناشی از رقابت شدید در نرخ حق‌الزحمه حسابرسی در ایران و قدرت چانه‌زنی کم حسابرس در این موضوع باشد زیرا وقفه زمانی گزارش حسابرس مرتبط با تلاش حسابرسی است و تلاش حسابرس تحت تاثیر محدودیت‌های ناشی از بودجه زمانی کار حسابرسی و حق‌الزحمه حسابرسی قراردارد

the impact of tax avoidance on the coping strategies of audit risk: the mediator role of financial statements readability

the present study aimed to examine the effect of tax avoidance on the coping strategies of audit risk (namely prolonged audit report lag, enhanced audit fee, and auditors’ modified opinion) regarding the moderating role of the readability of financial statements. the statistical sample is made up of the tse listed companies between the years 2012 and 2020. research hypotheses are tested by using panel data and applying multiple linear and logistic regression.the findings revealed no significant relationship between tax avoidance with audit report lag and audit fee; however, tax avoidance and modified opinion were positively correlated. this means that an increase in tax avoidance enhances modified opinion. the readability of financial statements with text length proxy also had a weakening effect on the relationship between tax avoidance and modified opinion.the result indicates that auditors primarily use modified opinion (qualified or disclaimer of opinion) so as to cover the tax avoidance risk. this could be due to the fierce competition surrounding audit fees in iran or the low level of auditor’s bargaining power, since audit report lag is correlated with audit effort, and audit effort is affected by the audit’s timing constraints and audit fee