کشاورزی شهری و پیراشهری رویکردی نوین در عرضه خدمات فرهنگی اکوسیستمی: مطالعه‌ای بر مبنای ادراکات شهروندان مریوان

کشاورزی شهری در ایران رویکردی نوظهور است که به توسعه فضاهای سبز، تولیدات غذایی و خدمات تفریحی-رفاهی کمک شایانی می‌کند. هدف اصلی این پژوهش شناخت متغیرهای خدمات فرهنگی اکوسیستمی تاثیرگذار در کشاورزی شهری با رویکرد مشارکتی (از طریق شناخت ادراکات استفاده‏کنندگان از کاربرهای کشاورزی شهری) است. پژوهش حاضر بر اساس ماهیت و شیوة گردآوری داده‏ها، کمی و با ابزار پرسشنامه محقق‏ساخته انجام‌گرفته است. جامعه آماری شامل شهروندان استفاده‏کننده از کاربری‏های کشاورزی شهری و پیراشهری مریوان بود. حجم نمونه موردنیاز توسط فرمول کوکران 384 نفر برآورد گردید و از روش نمونه‏گیری در دسترس (توزیع پرسشنامه‏های آنلاین در شبکه‏های اجتماعی) داده‏ها جمع‏آوری شدند. داده‏های حاصله با استفاده از روش معادلات ساختاری توسط نرم‏افزار smart-pls تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که کشاورزی شهری نقش قابل‌توجهی در ارائه خدمات فرهنگی اکوسیستم به شهروندان دارد. به‌طوری‌که مولفه‏هایی همچون تفریح و اکوتوریسم (آماره تی 6.47)، تنوع فرهنگی (آماره تی 5.40)، روابط اجتماعی (3.06 آماره تی)، زیبایی‏شناختی (آماره تی 3.06) و جنبه‏های آموزشی (آماره تی 2.23) از مهم‏ترین مولفه‏های تاثیرگذار و درک شده بر مبنای تجربیات شهروندان مریوان از کشاورزی شهری و پیراشهری بود. همچنین مطلوبیت مدل ساختاری پژوهش ، با ضریب تعیین (r2) 0.90 حاکی از دقت بالای مدل نظری در پیش‏بینی متغیرها بود. بنابراین کشاورزی شهری به‏عنوان یک رویکرد نوین می‏تواند به‌عنوان بستری مناسب جهت عرضة خدمات فرهنگی اکوسیستم در شهر مریوان توسعه یابد. یافته‌های مطالعه می‌تواند راهکاری مناسب برای برنامه‌ریزان شهری در جهت گسترش فضاهای کشاورزی شهری در مناطق مشابه باشد.

urban agriculture as a new approach to providing cultural ecosystem services: a study based on marivan citizens’ perceptions

urban agriculture in iran is an emerging approach that significantly contributes to the development of green spaces, food production, and recreational–amenity services. the primary objective of this study is to identify the cultural ecosystem service variables that influence urban agriculture through a participatory approach, focusing on understanding users’ perceptions of urban agricultural land uses. this research, in terms of its nature and data collection method, is quantitative and employs a researcher-designed questionnaire. the target population comprises citizens who utilize urban and peri-urban agricultural spaces in marivan. the required sample size was estimated at 384 respondents using cochran’s formula, and data were collected through convenience sampling by distributing online questionnaires via social networks. the collected data were analyzed using structural equation modeling with the smartpls software. the results demonstrate that urban agriculture plays a substantial role in providing cultural ecosystem services to urban residents. notably, components such as recreation and ecotourism (t-value = 6.47), cultural diversity (t-value = 5.40), social relations (t-value = 3.06), aesthetics (t-value= 3.06), and educational aspects (t-value = 2.23) were identified as the most significant and perceived variables based on the experiences of marivan’s residents with urban and peri-urban agriculture. furthermore, the adequacy of the structural model, indicated by an r² value of 0.90, reflects the high predictive accuracy of the proposed theoretical framework. therefore, as an innovative approach, urban agriculture has the potential to serve as an effective platform for delivering cultural ecosystem services in marivan. the findings of this study can offer valuable insights for urban planners aiming to expand urban agricultural spaces in similar contexts.