تحلیل علم‌سنجی پیامدهای تغییر کاربری اراضی بر توسعه پایدار نواحی پیراشهری

تغییر کاربری زمین مبنایی اساسی برای حمایت از پیشرفت اقتصادی جامعه بشری است و تغییرات درون آن به‌شدت بر توسعه پایدار تاثیر می‌گذارد. این مطالعه باهدف تحلیل روند انتشار و انجام یک تحلیل علم‌سنجی از اثرات تغییر کاربری زمین‌بر توسعه پایدار مناطق پیرا‌شهری انجام شد. پژوهشگران پرشماری در این زمینه مطالعات بنیادی انجام داده اند. بااین‌حال، ارزیابی جامع از دستاوردهای تحقیقاتی آن‌ها وجود ندارد. برای رفع این شکاف، این مطالعه به بررسی 509 مقاله جهانی منتشرشده به زبان انگلیسی بین سال‌های 1997 تا 2024 در پایگاه‌داده اسکوپوس، به همراه 14 مقاله ایرانی منتشر شده بین سال‌های 2014 تا 2024 می‌پردازد. نرم‌افزار vosviewer برای تحلیل هم استناد، هم نویسندگی و هم‌نویسی استفاده شد. شبکه‌های وقوع در پژوهش های پیشین تغییر کاربری زمین روند زمانی انتشارات نشان‌دهنده تمرکز فزاینده بر این موضوع در جامعه دانشگاهی است. تجزیه‌وتحلیل توزیع خوشه‌ای موسسات تحقیقاتی نشان‌دهنده شکل‌گیری شبکه های تحقیقاتی بین کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه است. کشورهای توسعه‌یافته در این شبکه‌ها جایگاه مرکزی دارند، اما همکاری بین آن‌ها برجسته نیست. یافته های هم نویسندگی نشان داد که در بین کشورهای فعال، چین و ایالات‌متحده بیشترین تعداد انتشارات علمی رادارند. در مقیاس جهانی، یافته‌های تجزیه‌وتحلیل هم‌زمان، خوشه‌های چهارکلمه‌ای را نشان داد که موضوعات پژوهشی نوظهوری مانند گسترش شهری، توسعه پایدار و کاربری زمین را نشان می‌دهد. تجسم جغرافیایی موضوع های کلیدی در پژوهش های مرتبط با ایران، گسترش شهری، کاربری زمین، تغییر کاربری اراضی و سنجش‌ازدور را برجسته کرد. گرایش‌های بین‌رشته‌ای نشان‌دهنده همگرایی بین جغرافیا، علوم اجتماعی، علوم زمین و علوم محیطی است.

scientometric analysis of the consequences of land use change on sustainable development in peri-urban areas

land use change is a fundamental basis for supporting the economic progress of human society, and changes within it strongly affect sustainable development. this study aims to analyze publication trends and conduct a scientometric analysis of the effects of land use change on the sustainable development of peri-urban areas. numerous researchers have conducted fundamental studies in this subject area. however, a comprehensive assessment of their research achievements is lacking. to address this gap, this study reviews 509 global articles published in english between 1997 and 2024 in the scopus database, along with 14 iranian articles published between 2014 and 2024.vosviewer software was used to analyze co-citation, co-authorship, and co-occurrence networks in previous land use change research. the temporal trend of publications indicates a growing focus on this topic within the academic community. analysis of the cluster distribution of research institutions reveals the formation of research networks between developed and developing countries. developed countries hold a central position in these networks, but collaboration among them is not prominent. co-authorship findings showed that among active countries, china and the united states have the highest number of scientific publications. on a global scale, co-occurrence analysis findings revealed four-word clusters, indicating emerging research topics such as urban expansion, sustainable development, and land use. geographical visualization of key topics in iran-related research highlighted urban expansion, land use, land use change, and remote sensing. interdisciplinary trends indicate a convergence between geography, social sciences, earth sciences, and environmental sciences.