بررسی پیامدهای منفی استفاده از هوش مصنوعی در بازاریابی دیجیتال

هدف: با رشد چشمگیر ابزارهای هوشمند در فرآیندهای بازاریابی، هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از مولفه‌های کلیدی تحول دیجیتال مطرح شده است. با این حال، بهره‌برداری از این فناوری، در کنار فرصت‌ها، با چالش‌ها و آثار منفی نیز همراه است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. این پژوهش تلاش دارد با شناسایی و تحلیل پیامدهای منفی استفاده از فناوری هوش مصنوعی در بازاریابی دیجیتال، تصویری جامع از این پیامدها را ارائه دهد.روش: مطالعه حاضر با رویکرد آمیخته کیفی و کمی انجام شده است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان بازاریابی دیجیتال و فناوری اطلاعات گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شده که حاصل آن شناسایی 9 مضمون اصلی و 45 مضمون فرعی بوده است. در بخش کمی نیز از روش فوکام برای وزن‌دهی و رتبه‌بندی مضامین با بهره‌گیری از نظر خبرگان استفاده شده است.یافته‌ها: پیامدهای منفی شناسایی‌شده شامل نقض حریم خصوصی و امنیت اطلاعات، کاهش ارتباط انسانی، کاهش اعتماد مشتریان، هزینه‌های بالای پیاده‌سازی، انحصارگرایی، وابستگی به فناوری و کاهش نوآوری در بازاریابی است. در رتبه‌بندی این مضامین، سه پیامد «نقض حریم خصوصی»، «ایجاد مشکل در حفظ و ارتقاء اعتماد مشتریان» و «هزینه‌های پیاده‌سازی» بالاترین اولویت را داشتند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که بهره‌برداری از هوش مصنوعی در بازاریابی دیجیتال، در صورت غفلت از ملاحظات اخلاقی، فنی و انسانی، می‌تواند منجر به آسیب‌های ساختاری و رفتاری در کسب‌وکارها شود. تدوین دستورالعمل‌های شفاف، حفظ تعادل میان خودکارسازی و تعامل انسانی و تقویت مهارت‌های دیجیتال در سازمان می‌تواند به بهره‌برداری مسئولانه‌تر از این فناوری کمک کند.نوآوری پژوهش: این مطالعه با تمرکز بر یکی از مسائل نوظهور و کمتر بررسی شده در حوزه بازاریابی دیجیتال، از بعد نظری به گسترش ادبیات مرتبط با پیامدهای منفی هوش مصنوعی کمک می کند. از حیث روش شناختی نیز، بهره گیری از روش کمی فوکام که برای نخستین بار در سال 2018 معرفی شده و از جدیدترین رویکردهای تصمیم گیری چندمعیاره به شمار می رود، امکان ارزیابی دقیق و اولویت بندی نظا م مند چالش ها را فراهم کرده و بر ارزش کاربردی پژوهش برای مدیران بازاریابی و تصمیم گیران می افزاید

investigating the negative implications of artificial intelligence usage in digital marketing

objective: with the rapid growth of intelligent tools in marketing processes, artificial intelligence (ai) has emerged as a key component of digital transformation. however, alongside its potential benefits, the adoption of this technology also entails various challenges and negative consequences that are often overlooked. this study aims to identify and analyze the negative implications of ai usage in digital marketing and provide a comprehensive framework to support decision-making.method: this research employed a mixed-methods approach, integrating both qualitative and quantitative strategies. in the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with experts in digital marketing and information technology, and analyzed using thematic analysis, resulting in the identification of 9 main themes and 45 sub-themes. in the quantitative phase, the fucom (full consistency method) was applied to weigh and prioritize the main themes based on expert judgments.findings: the identified negative implications include violation of privacy and data security, reduced human interaction, diminished customer trust, high implementation and maintenance costs, monopolistic tendencies, technological dependency, and a decline in marketing innovation. among these, “violation of privacy”, “difficulty in maintaining and enhancing customer trust,” and “high implementation costs” ranked as the most critical challenges.conclusion: the findings indicate that if ethical, technical, and human considerations are neglected, the use of ai in digital marketing may lead to structural and behavioral damage within businesses. establishing clear guidelines, maintaining a balance between automation and human interaction, and enhancing digital competencies across the organization can support more responsible and effective use of this technology.