بررسی چالش‌های امنیتی خشک‌سالی و بحران آبی در استان خوزستان

امروزه تغییرات اقلیمی به‌عنوان تهدیدکننده‌ اصلی امنیت آب در جهان به‌شمار می‌رود. صلح و امنیت آینده جهان در ارتباطی تنگاتنگ با مساله تغییرات آب و هوایی و اقلیمی می‌باشد. بحران کم‌آبی، بحرانی است که هم ایران و هم جامعه‌ بین‌المللی به‌نوعی با شدت کم‌وزیاد با آن روبروست. با توجه به‌ قرار گرفتن استان خوزستان در مناطق خشک و نیمه‌خشک غرب کشور و همچنین خشک‌سالی‌های پی‌درپی، از لحاظ منابع آبی و تامین آب شرب، کشاورزی و صنعتی به ‌نوعی با بحران روبرو شده است. همین امر لزوم بررسی و تبیین پیامدهای امنیتی خشک‌سالی و تنش‌های آبی حاصل از آن در استان خوزستان را ضروری ساخته است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی- کاربردی و به لحاظ داده از نوع تحقیقات کمی و کیفی (آمیخته) محسوب می شود که به روش توصیفی- تحلیلی انجام‌ شده است و برای گردآوری داده‌ها از روش تحقیق اسنادی و مطالعات میدانی (پرسشنامه، مصاحبه) استفاده گردیده است. در این پژوهش در بخش اول با استفاده از آزمون های آماری میزان تاثیرگذاری پدیده‌ خشک‌سالی و تنش های آبی بر امنیت در استان خوزستان پرداخته شد سپس با استفاده از روش s.w.o.t به‌منظور تجزیه‌وتحلیل نقاط قوت و ضعف، تهدیدها و فرصت‌های استان خوزستان در مواجهه با اثرات و پیامدهای خشک‌سالی پرداخته‌شده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است، در زمینه‌ی میزان تاثیر خشک‌سالی و تنش های آبی حاصل از آن بر امنیت استان خوزستان باید گفت؛ بیشترین تاثیر را بر تغییر کاربری اراضی با میانگین 70.3 و کاهش میزان سرمایه‌گذاری در استان با میانگین 41.3 و کمترین تاثیر را بر تشدید فقر مالی و منابع درآمدی، کاهش کیفیت منابع آبی استان به ترتیب با میانگین های 47.2 و 96.2 داشته است. با توجه به امتیازبندی گویه های موجود حاصل از مدل سوات در مجموع امتیاز عوامل داخلی 66.1 (قوت‌ها 632.0 و ضعف‌ها 33.1) و عوامل خارجی 90.1 (فرصت‌ها 776.0 و تهدیدها 13.1) بدست‌آمده است؛ افزایش قیمت نهاده‌ها، کاهش سطح زیر کشت محصولات زراعی، افزایش استرس و فشار روانی، ناامنی و کاهش قدرت خرید، کاهش کیفیت منابع آبی تاثیرپذیری بیشتری از خشک‌سالی و تنش آبی در منطقه داشته است این عوامل از امتیاز و اولویت بالایی برخوردار بودند. یافته های تحقیق نشان می‌دهد که بحران آب در این استان می‌تواند تنش های قومی، محلی، ملی و منطقه ای، افرایش مهاجرت، افزایش میزان جرم و جنایت، بی‌اعتمادی به حکومت مرکزی و ... را به دنبال داشته باشد. یافته های پژوهش بیانگر آن است، در زمینه‌ی میزان تاثیر خشک‌سالی و تنشهای آبی حاصل از آن بر امنیت استان خوزستان باید گفت؛ بیشترین تاثیر را بر تغییر کاربری اراضی با میانگین 70.3 و کاهش میزان سرمایه‌گذاری در استان با میانگین 41.3 و کمترین تاثیر را بر تشدید فقر مالی و منابع درآمدی، کاهش کیفیت منابع آبی استان به ترتیب با میانگینهای 47.2 و 96.2 داشته است. یافته های تحقیق نشان می‌دهد که بحران آب در این استان می‌تواند تنشهای قومی، محلی، ملی و منطقهای، افرایش مهاجرت، افزایش میزان جرم و جنایت، بی‌اعتمادی به حکومت مرکزی و ... را به دنبال داشته باشد.

investigating the security challenges of drought and water crisis in khuzestan

today, climate change is considered as the main threat to water security in the world. the future peace and security of the world is the closely related to the issue of weather and climate change. the water shortage crisis is a crisis that both iran and the international community are facing in varying degrees. due to the location of khuzestan province in the arid and semi- arid region of the west of the country, as well as successive droughts, in terms of water resources and the supply of drinking water, agriculture and industry have faced a kind of crisis.this has made it necessary to investigate and explain the security consequences of drought and water tensions resulting from it in khuzestan province. in terms of purpose, this research is fundamental applied, and in terms of data it is considered a quantitative and qualitative (mixed) type of research. which has been done in a descriptive- analytical way, and document research and field studies (questionnaires, interviews) have been used to collect data. in this research, in the first part, using statistical tests, the effect of drought and water stress on security in khuzestan province was discussed. then, using the swat method in order to analyze the strengths and weaknesses, threats and opportunities of khuzestan province in facing the effects and consequences of drought.the findings of the research show that, in the context of the impact of drought and water tensions resulting from it on the security of khuzestan province, it should be said; the greatest impact on the change of land use with and average of 3.70 and the decrease in the amount of investment in the province with an average of 3.41, and the least impact on the aggravation of financial poverty and income sources the decrease in the quality of water resources in the province respectively with the averages of 2.47 and has had 2.96. according to the scoring of the existing items from the swat model, a total score of 1.66 internal factors (0.632 strengths and 1.33 weaknesses) and 1.90 external factors (0.776 opportunities and 1.13 threats) has been obtained; increase in the price of inputs, decrease in cultivated area of crops, increase in stress  and psychological pressure, insecurity and decrease in purchasing power, decrease in the quality of water resources have had a greater impact than drought and water stress in the region. these factors had a high priority. the findings of the research show that the water crisis in this province can lead to ethnic, local, national and regional tensions, increase in immigration, increase in crime rate, lack of trust in the central government, etc.