ارزیابی نقش پلتفرم‌های رودخانه‌ای بر تغییر سطح ایستابی آب‌های زیرزمینی شرق استان گیلان

ارتباط تنگاتنگی بین سفره‌های آب‌های زیرزمینی و لند فرم‌های ژئومورفولوژی و به‌خصوص رودخانه‌ای وجود دارد. با گسترش ارتباط میان علم ژئومورفولوژی در غالب نظریات هیدرو ژئومورفولوژی، توجه به ابعاد مختلف نقش لند فرم‌ها در پتانسیل آب زیرزمینی مورد اهمیت قرار گرفت و توسعه این تفکر باعث شد تا دستیابی به آب زیرزمین از روی بعضی شاخص‌ها و نشانگرهای ژئومورفولوژی تا حدود زیادی آسان گردد. یکی از اشکال بسیار شاخص در محدوده دشت‌ها که تغییرات آن می‌تواند بر روی سطح آب‌های زیرزمینی تاثیر بگذارد، الگو رودخانه‌ها است.  در پژوهش حاضر الگوی مورفولوژی و همچنین طول، مساحت و ارتفاع 31 رودخانه بخش مرکزی و شرقی گیلان محاسبه و تاثیر آنها بر روی سطح آب‌های زیرزمین مورد ارزیابی قرار گرفت. با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 محدوده مخروط‌افکنه و رودخانه‌های اصلی تعیین گردید و ضریب سینوسیته تعیین و رودخانه به چهار الگوی مستقیم، سینوسی، پیچان‌رودی و پیچان‌رودی شدید تقسیم‌بندی شد. در ادامه نقشه آب‌های زیرزمینی منطقه تهیه شد و با همپوشانی آن با الگوی رودخانه تاثیرگذاری الگوی رودخانه بر تغییرات سطح ایستابی آب زیرزمینی موردبررسی قرار گرفت و با استفاده از روش‌ها و آزمون‌های آماری سلسه‌مراتبی و پارامتریک و نا پارامتریک مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.  نتایج نشان داد که در پهنه‌های مکانی تفکیک‌شده ازنظر تغییرات پلتفرمی و الگویی، هرچقدر میزان سینوسیته، طول رودخانه و مساحت محدوده اثر رودخانه بیشتر باشد. پتانسیل آب زیرزمینی مناسب‌تر بوده و سطح ایستابی به سطح زمین نزدیک‌تر است. همچنین نتایج آنالیزهای آماری نشان داد رابطه ضریب سینوسیته رودخانه با عمق آب زیرزمین به‌صورت خطی و غیر تصادفی بوده و عمق سطح ایستابی آب زیرزمینی  با حرکت از سمت الگوی مستقیم به سمت الگوی پیچان‌رودی شدید، کاهش پیدا می‌کند.

evaluation of the role of river platforms in changing the groundwater table levels in eastern guilan province

there is a close relationship between water tables and geomorphological landforms, particularly fluvial geomorphology. with the expansion of the relationship among the geomorphology in the majority of hydrogeomorphology theories, attention has been drawn to the various aspects of the role of landforms in groundwater potential. the development of this perspective has made it much easier to assess groundwater potential using geomorphological indicators. one of the most prominent landforms in plains, whose changes can affect the groundwater table, is the river pattern. in the present study, the morphological pattern, as well as the length, area, and height of 31 rivers in the central and eastern parts of guilan province, were analyzed, and their effects on the groundwater table were evaluated. using landsat 8 satellite imagery, the extent of alluvial fans and main rivers were determined, and the sinuosity index was calculated. the rivers were classified into four straight patterns, sinusoidal, meandering and severe meandering. next, a groundwater map of the region was created, and by overlaying it with the river patterns, the influence of river morphology on changes in the groundwater table was investigated. the data was analyzed using hierarchical, parametric, and non-parametric statistical methods. the results showed that in separated spatial zones in terms of pattern changes, the greater sinuosity, longer river length, and larger areas influenced by rivers were associated with higher groundwater potential and shallower water tables. additionally, statistical analyses revealed that the relationship between the river sinuosity index and groundwater depth was non-random, with the water table decreasing as the river pattern shifted from straight to highly meandering.