ارزیابی درجه توسعه ‌یافتگی بخش کشاورزی در استان ‌های شمالی ایران

استان های شمالی با توجه به شرایط جغرافیایی، اقلیمی و مزیت های بالقوه، از جایگاه ویژه ای در روند توسعه یافتگی اقتصاد ایران برخوردارند. این پژوهش با استفاده از 81 شاخص توسعه بخش کشاورزی و رهیافت فواصل چندگانه تحت روش های نرمال سازی مختلف (trust)، در پی تعیین درجه توسعه یافتگی بخش کشاورزی سه استان شمالی ایران است. انتخاب معیارها و زیرمعیارهای درخت تصمیم براساس مبانی نظری موجود و مرور منابع صورت گرفت. الگوی trust، روش توسعه یافته ای از تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره است که براساس ترکیب تکنیک های نرمال سازی سنتی با نرمال سازی لگاریتمی شکل گرفته و برای اولین بار در ایران با چارچوب جدید و قابل اعتماد، ارائه می شود. نتایج نشان داد که در زیربخش زراعت، استان مازندران با امتیاز نهایی 0/59- رتبه اول، در زیر بخش باغبانی، استان مازندران با امتیاز نهایی 0/23 رتبه اول، در زیربخش دامپروری، استان گیلان با امتیاز نهایی 0/06 رتبه اول، در زیربخش مکانیزاسیون، استان گیلان با امتیاز نهایی 0/55 رتبه اول و در زیربخش آموزش و زیرساخت، استان گیلان با امتیاز نهایی 0/02 رتبه اول را به اختصاص دادند. استان گلستان در بیشتر زیربخش های مورد مطالعه دارای رتبه دوم برخورداری است. متفاوت بودن رتبه های اول در هر زیربخش نشان دهنده وجود دوگانگی سطح توسعه یافتگی در سه استان شمالی است. یافته های این پژوهش به برنامه ریزان در جهت شناخت وضعیت موجود بخش کشاورزی سه استان شمالی و برنامه ریزی برای آینده کمک می کند. با مطالعه شرایط اقلیمی سه استان شمالی، چرخه تولید بخش کشاورزی با راهبرد افزایش عملکرد در واحد سطح پیش رود تا مازاد درآمد حاصل، صرف توزیع عادلانه در زیربخش های کشاورزی شود.

assessment of the degree of agricultural development in the northern provinces of iran

the northern provinces of iran have a special place in the development process of the country’s economy due to their geographical, climatic conditions, and potential advantages. this research aimed to determine the degree of development of the agricultural sector in the three northern provinces of iran using 81 agricultural development indicators and the &multi-normalization multi-distance assessment& (trust) approach. based on the existing theoretical foundations and literature review, criteria and sub-criteria for the decision tree were selected. the trust model is an advanced method of multi-criteria decision-making techniques, formed by combining traditional normalization techniques with logarithmic normalization. it is being introduced for the first time in iran with a new and reliable framework. the results showed that in the sub-sector of agronomy with a final score of -0.59 and horticulture with a final score of 0.23, māzandarān province ranked first. in the sub-sectors of animal husbandry, mechanization, and education and infrastructure guilān province ranked first with a final score of 0.06, 0.55, and 0.02 respectively. golestān province has the second rank in most of the studied sub-sectors. the difference in the first ranks in each sub-sector indicated the existence of duality in the level of development among the three northern provinces. the findings of this study will help the planners in understanding the current situation of the agriculture sector in the three northern provinces and planning for the future. by studying the climatic conditions of the three northern provinces, the production cycle of the agricultural sector will proceed with the strategy of increasing the yield per unit area so that the resulting income can be spent on fair distribution in the agricultural sub-sectors.