بازتعریف حقیقت تاریخی در رمان «ظلال على النافذة»: تحلیل تکثر گفتمان‌ها در بستر تاریخ‌گرایی نوین تاریخ‌گرایی نوین

یکی از تاثیرگذارترین رویکردهای نقد ادبی است که از اواخر دهه 1980 میلادی، با تکیه بر نظریه‌های پساساختارگرایانه نیچه و فوکو، به تحلیل متون ادبی و بازنمایی گفتمان‌های تاریخی و اجتماعی پرداخته است. این رویکرد بر این باور است که حقیقت تاریخی، برساخته‌ای گفتمانی و متغیر است و متون ادبی نه تنها بازتاب‌دهنده واقعیت، بلکه عاملی فعال در شکل‌دهی به آن هستند. پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از چارچوب تاریخ‌گرایی نوین، به بررسی رمان «ظلال على النافذة» اثر غائب طعمه فرمان، نویسنده برجسته عراقی می‌پردازد. هدف این مطالعه، کشف گفتمان‌های غالب در رمان و تحلیل نحوه بازنمایی مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه عراق در دهه 1960 میلادی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که این رمان، با روایتی واقع‌گرایانه، گفتمان‌هایی چون زنان، فقر، بیکاری، دولت و مارکسیسم را برجسته می‌سازد و به چالش‌های اجتماعی نظیر نابرابری، مبارزات طبقاتی و محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان در زمینه‌های ازدواج، تحصیل و فعالیت‌های اجتماعی می‌پردازد. غائب طعمه فرمان با تکیه بر گفتمان مارکسیستی به‌عنوان چارچوب اصلی، پیچیدگی‌های جامعه عراق را به تصویر کشیده و همزمان، صداهای خاموش و پنهان تاریخ، به‌ویژه وضعیت زنان، را در برابر گفتمان‌های مسلط آشکار می‌سازد. این پژوهش، با تحلیل تعامل میان متن ادبی و بستر تاریخی-اجتماعی آن، خوانشی نوین از رمان ارائه می‌دهد که نه تنها رویدادهای تاریخی را روایت می‌کند، بلکه به بازتعریف و نقد گفتمان‌های غالب جامعه عراق می‌پردازد.