تاثیر ریسک اعتباری، فساد اداری و اثرات فضایی-نهادی بر رقابت‌پذیری صنعتی کشورهای خاورمیانه

رقابت‌پذیری صنعتی به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه اقتصادی، نقش تعیین‌کننده‌ای در توانمندسازی کشورها برای حضور موثر در بازارهای جهانی ایفا می‌کند. این پژوهش با به‌کارگیری رهیافت فضایی sdm به بررسی تاثیر همزمان ریسک اعتباری، فساد اداری و شرایط نهادی بر رقابت‌پذیری صنعتی در 14 کشور خاورمیانه طی دوره 2023–2000 می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فساد اداری و ریسک اعتباری تاثیر منفی و معناداری بر شاخص رقابت‌پذیری صنعتی داشته و ماتریس اثرات فضایی-نهادی، آشکارا سه خوشه متمایز نهادی را در منطقه شناسایی می‌کند؛ همچنین مدل‌سازی فضایی نشان می‌دهد که اثرات سرریز نهادی موثر بر رقابت پذیری صنعتی در منطقه خاورمیانه، بسیار قوی‌تر از اثرات سرریز ناشی از روابط تجاری یا مجاورت جغرافیایی است. ارتقای رقابت‌پذیری صنعتی در خاورمیانه مستلزم رویکردی یکپارچه است که همزمان به مبارزه با فساد اداری، کاهش ریسک‌های اعتباری و تقویت نهادهای حکمرانی با تاکید بر همکاری‌های منطقه‌ای توجه کند، چرا که اثرات سرریز فضایی-نهادی، بهبود رقابت‌پذیری را به‌ویژه در کشورهای با ساختارهای حکمرانی ضعیف، به چالشی جمعی تبدیل کرده است.

the impact of credit risk, administrative corruption, and spatial-institutional effects on industrial competitiveness of middle eastern countries

industrial competitiveness, as one of the key pillars of economic development, plays a decisive role in enabling countries to effectively participate in global markets. this study employs the spatial dynamic panel (sdp) approach to examine the simultaneous impact of credit risk, corruption, and institutional conditions on industrial competitiveness in 14 middle eastern countries over the period 2000–2023. the findings of the research indicate that corruption and credit risk have a significant and negative impact on the industrial competitiveness index and the spatial-institutional effects matrix methodically delineates three discrete institutional clusters within the region; furthermore, spatial modeling substantiates that institutional spillover effects on industrial competitiveness in the middle east are considerably more pronounced than spillover effects emanating from trade relations or geographical proximity. enhancing industrial competitiveness in the middle east necessitates an integrated approach that concurrently addresses corruption, reduces credit risks, and fortifies governance institutions with a focus on regional collaboration. spatial-institutional spillover effects have rendered enhancing competitiveness a collective challenge, particularly in countries with deficient governance structures.