|
|
نسبت ساختار اجتماعی شهری ایرانی با انعکاس درونمایه مظلومیت در متون تعزیه
|
|
|
|
|
نویسنده
|
برزوئیان مرضیه ,خاکی محمدرضا
|
منبع
|
جامعه شناسي فرهنگ و هنر - 1399 - دوره : 2 - شماره : 1 - صفحه:105 -88
|
چکیده
|
نمایش آیینی تعزیه، فراورده مقطعی خاص از تاریخ سیاسی اجتماعی کشور ایران است. اگرچه که شکل نهایی تعزیه در دوره حاکمیت قاجار، رخ نمود، اما زمینه های شکل گیری عناصر و ملزومات آن را در دوره صفویه می توان جستجو کرد. مقطعی که برای اولین بار، ایران به آستانه مقیاس های اجتماعی کشوری، از قبیل حکومت سیاسی متمرکز، مناسبات شهرنشینی و یکپارچگی ایدئولوژیک و نظامی، نزدیک می شود. جامعه شناسی ساختارگرای هنر، از آنجا که شکل گیری اشکال هنری را حلقه ای از زنجیره به هم پیوسته کارکردهای اجتماعی تلقی می کند، اجازه این تعبیر را می دهد که این تحولات اجتماعی، در شکل گیری ساختاری و مضمونی تعزیه، دخالت مستقیم داشته اند. بنابراین هریک از طرحواره های ایدئولوژیک انعکاس یافته در تعزیه، می تواند بخشی از واقعیت های جامعه شناختی ایران را تبیین کند. در میان این عناصر، شکوه از دست ظالم و اظهار مظلومیت به عنوان یکی از بازتاب های مهم روانشناسی فرهنگی ایران، در متون تعزیه، به چشم می خورد. پرسش پژوهش حاضر این است که آیا زیرساخت های اجتماعی شهری در ایران، به عنوان زمینه مولد تعزیه، در تجلی درون مایه مظلومیت قهرمان در متون تعزیه موثر بوده اند؟ رویکرد این تحقیق، توصیفی تحلیلی و نتیجه اولیه مبین این است که تمرکز حاکمیت سیاسی و مذهبی و نظام هرمی قدرت در ایران، مولد روحیه مظلومیت و میل به ظاهر شدن در مقام قربانی است؛ این منش فرهنگی تعمیم یافته، در نمایش تعزیه به صورت بیان ترحم نسبت به قهرمانِ مظلوم، نفرت از دشمنِ ظالم، و ِشکایتمندی از چرخه ی تقدیر ، متجلی می شود.
|
کلیدواژه
|
تعزیه، جامعهشناسی هنر، درونمایه مظلومیت، ساختار شهری در ایران
|
آدرس
|
دانشگاه تربیت مدرس, دانشکده هنر, ایران, دانشگاه تربیت مدرس, دانشکده هنر, ایران
|
پست الکترونیکی
|
reza.khaki50@gmail.com
|
|
|
|
|
|
|
|
|
The Relationship Between Iranian Urban Social Structure and The Victimhood Content Reflected In Ta'ziye Texts
|
|
|
Authors
|
Borzoueian Marziye ,Khaki Mohammadreza
|
Abstract
|
Fear, dissatisfaction and disappointment are some of the most important contents of Ta'ziye. As a ritual drama, Ta'ziye is based on a religioushistorical event. The ideological background of this ritual, is honoring the martyred Imam, who prefers the respectful death to the meanly life; so he is killed by the brutal tribe and gains the credibility of intercession for his followers on resurrection day. But the mourning and sorrow, as they appear in Ta'ziye have an Iranian quality. So it seems necessary to pursuit the cause of these hurting pretensions as the origin of Ta'ziye, in the Iranian society. The necessity of social recognition of the cultural products, is their collective quality. This collective nature is more powerful in ritual and traditional arts. Ta'ziye is a product of Iranian society and as other human activities deserves to be recognized sociologically. The content of Ta'ziye comes from two important sources: Religion & Nationality; and leaning on some social factors, Ta'ziye approaches its final forms. Ta'ziye is the product of a historical period in which, for the first time, Iranian society experiences urban social measures, such as: centralized political government, urbanization, ideological and military integration. The structuralist sociology of art, considers the shaping of arts, as a complex social process. According to this view, it is possible to trace the social transformation affects on theformation of Ta'ziye. So each ideological element reflected in Ta'ziye, may explain some Iranian sociological facts. The pattern of Iranian urban structure, before the 20th century modernism, is mainly a single system of political authority, which includes the other structures, such as economy, culture and religion. It's obvious that Iran’s history has been always the field of repetitive wars and insecurity of lives and properties. It's a history of victimhood and disillusionment. But according to the victimhood psychology subjects, it seems that the Iranian historical appearance as a victim, is a result of the lack of personal and social skills in facing failure and defeat. The Iranian social structure is the main cause of these psychological characteristics, which have been durable enough to be recognized as the Iranian cultural manners. Victimhood and failure are important cultural psychology reflexes in Iranian society and also repeatedly appear in Ta'ziye texts. The aim of this research is to explain the relationship between the Iranian urban social structure and the psychology of victimhood as a cultural characteristic which is oneofthe most important themes of Ta'ziye texts. The research method is descriptiveanalytical and gives the following result: Reviewing the Iranian sociopolitical history reveals that various structures constructing the Iranian urban system are not significantly different. The univocal model for power has created a similar hierarchy in religion and economy and comprises all living aspects of Iranians. The concentration of politicalideological government and the pyramid pattern of authority in Iran causes failure morale and a tendency to appear in the victimrole in Iranian society. This cultural nature appears as pity, plaintiveness for fate, and submissiveness in Ta'ziye texts.
|
Keywords
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|