کانون‌نمای da در زبان ترکی آذربایجان

در این پژوهش درصدد آن بودیم تا رفتار کلامی کانون‌نمای da در زبان ترکی آذری را بررسی کرده و جایگاه آن را در جمله نشان دهیم. نشان دادیم که کانون به سه طریق نحوی (قلب نحوی)، آوایی (تکیه کانونی) و صرفی (استفاده از کانون‌نما) در زبان ترکی آذری کاربرد دارد. ‌کانون‌نماها یا صرفاً جهت برجستگی عناصر در بند بکار می‌روند و نقش دیگری ندارند و یا نقش‌های دیگری نیز دارند ولی جهت برجستگی از آن نقش خود خالی شده و به عنوان کانون‌نما مورد استفاده قرار می‌گیرند. با مثال‌های متعدد از زبان ترکی آذری نشان دادیم که این کانون‌نما که بیشتر نقش افزودنی دارد، بصورت درجا به همه عناصر جمله، فاعل، مفعول مستقیم، قید زمان، قید مکان و کل جمله اضافه می‌شود و آن را برجسته می‌کند. نشان دادیم که در زبان ترکی آذری، بر خلاف زبان ترکی استانبولی، da فقط نقش کانون‌نمایی دارد و به عنوان نشان دهنده مبتدا کاربرد ندارد. در بررسی داده‌ها معلوم شد که می‌توان از کانون‌نمای ki هم همراه کانون‌نمای da برای برجستگی بیشتر استفاده کرد. گاهی می‌توان جهت برجستگی سازه‌های مختلف، از بیش از دو کانون‌نما در یک جمله بهره برد. همچنین پس از تحلیل کاربرد کلامی این عنصر یعنی نقش آن به عنوان کانون‌نما، نمودارهای درختی مربوط به آن بر اساس مدل کمینه‌گرایی ترسیم شد.

focus marker da in azerbaijani turkish

in this study، we aimed to examine the behavior of the focus marker da in the azeri turkish language and demonstrate its position in the sentence. we showed that focus in azeri turkish is used in three ways: syntactically (via scrambling)، phonetically (via focal stress)، and morphologically (use of a focus marker). focus markers are either used solely to highlight elements within a clause without any other function، or they may have other roles but are stripped of those roles and used solely for prominence. through multiple examples from azeri turkish، we demonstrated that this focus marker، which mostly has an additive role، is added in situ to all sentence elements—subject، direct object، adverb of time، adverb of place، and the whole sentence—to make them prominent. we showed that in azeri turkish، unlike in turkish (istanbul turkish)، da only functions as a focus marker and does not serve as a topic marker. the data analysis revealed that the focus marker ki can also be used alongside da for additional emphasis. sometimes، more than two focus markers can be employed in a single sentence to emphasize different elements. attempts were made to illustrate the focalized elements in tree diagrams based on the minimalist program model.