مدل مفهومی مودت و رحمت در روابط همسران بر اساس منابع اسلامی

«مودت» و «رحمت» از مفاهیمی هستند که در منابع اسلامی به وجود آن‌ها در روابط همسران اشاره شده است. هدف پژوهش، تدوین مدل‌ مفهومی «مودت» و «رحمت» در روابط همسران بر اساس منابع اسلامی است. به منظور دستیابی به مولفه‌های ساختاری، عوامل و آثار این دو مفهوم در منابع اسلامی از دانش معناشناسی زبانی و روش تحلیل محتوا و ابزارهای اجتهاد در متون دینی استفاده شد، و رَوایی محتوای یافته‌ها مورد بررسی کارشناسان قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که «مودت» و «رحمت» در متون‌دینی پیرامون روابط همسران ناظر به معنای لغوی استعمال شده و عباراتی که در متون‌دینی پیرامون این دو مفهوم وجود دارد غالباً به عوامل موثر، آثار و قلمرو این دو مفهوم پرداختند. بنابراین مدل مفهومی «مودت» در روابط همسران از دو مولفه‌ی ساختاری «محبت» و «تَمنّی»، و هجده عامل موثر و هجده اثر تشکیل شده، و مدل مفهومی «رحمت» از سه مولفه ساختاری «ادراک نیاز»، «رقت» و «احسان»، و پنج عامل موثر و نُه اثر برخوردار است. نتیجه این‌که مولفه‌های ساختاری و رابطه‌آن‌ها با یکدیگر و ارتباط میان مودت و رحمت در مدل مفهومی تبیین شد، و از مقایسه برخی مفاهیم مبحث روابط همسران در دانش روانشناسی با «مودت» و «رحمت» به دست آمد که هر چند معادلی برای این دو مفهوم در دانش روانشناسی وجود ندارد که بتواند مولفه‌های این دو مفهوم را به شکل کامل توضیح دهد، اما برخی مفاهیم روانشناختی با مولفه‌های این دو مفهوم به نحوی مرتبطند.

conceptual model of love and kindness in spouses based on islamic sources

love and kindness are religious concepts that are mentioned in islamic sources in the relationship between spouses. the purpose of this research is to compile the conceptual model of love and kindness in the relationship between spouses based on islamic sources. in order to obtain the structural components, factors and effects of these two concepts in islamic sources, the knowledge of linguistic semantics and the method of content analysis and tools of ijtihad in religious texts are used and the validity of the content of conceptual components is examined by experts. the findings of the research show that love and kindness are used in the literal sense in religious literature about relationships between spouses. so conceptual model of love in spouses' relationships consists of two structural components: affection and expectation and eighteen factors and eighteen effects, and the conceptual model of kindness consists of three structural components: awareness of need, compassion, niceness and five factors and nine effects is formed and other concepts around these two express their territory, functions, effective factors or orientations related. the conclusion is that the components and the relevance between themselves and between love and kindness were explained in the conceptual model and from the comparison of some concepts of the relationship between spouses in psychology, it was found that although there is no equivalent for these two concepts in psychology that can fully explain all their components but some psychological concepts are somehow related to the components of these two concepts.