مقایسه ساختاری– محتوایی مثنوی‌های داستانی بهرام و بهروز بنایی هروی و وقار شیرازی

یکی از سنت های ادبی- فرهنگی شاعران فارسی زبان در قرون مختلف به‌ویژه از قرن هفتم به بعد نظیره‌گویی بوده است، شیوه ای که شاعران در خلق اثر هنری خویش به منظومه های پیش از خودشان نظر داشته اند. ازجمله‌ این آثار مثنوی های بهرام و بهروز است که یکی از آن دو در قرن نهم به وسیله بنایی هروی سروده شده است و دیگری سروده‌ وقار شیرازی است. در این پژوهش ضمن ردّ انتساب چنین اثری به نام سنایی، آثار مذکور از حیث ساختار و محتوا مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفته‌اند. این آثار برخلاف قول مشهورتر، هر دو در زمره‌ ادبیات تعلیمی جای می‌گیرند. قرائن متنی گویای آن است که وقار شیرازی، مثنوی بنایی هروی را از پیش دیده است و وقار با خلق حوادث بیشتر و پیرنگ پیچیده‌تر بر جذابیت قصّه افزوده است به‌گونه ای که در تبیین تغییر و تحوّل  قهرمان اصلی، می توان آن را با ویژگی‌های سفر قهرمان جوزف کمپبل تطبیق داد در حالی که در منظومه‌ بنایی در نهایت، قهرمان قصه در مباحث تعلیمی گم می شود. مباحث تعلیمی در اثر بنایی نمود بیشتری دارد و در منظومه‌ وقار تنوع بیشتری دارد و در عین حال محوریت اصلی هر دو منظومه، تعلیم «عاشقی»کردن است

comparing the structure and context of the fictional masnavi of bahram and behrooz banaee heravi and vaghar shirazi

pastiche is counted as one of the cultural traditions of persian poets in different decades particularly after the 7th century. it is referred to as a procedure in which a poet considers a previous literary piece in creating his own artwork. for example, “the masnavi by bahram and behrooz” and poems of vaghar shirazi from the 9th century are among these kinds of artworks. in the current study, we compare the structure and context of the aforementioned artworks. besides, it is declared that those artworks do not belong to sanaee. as provided by the existing literature, it seems as if vaghar shirazi has considered the masnavi of banaee heravi and, then, has added more attractive scenes and complications to increase the charm of the stories. in banaee’s “manzoome,” the reader may lose the touch of the hero due to the complications of story and didactic topics. in contrast, the addressed hero in vaghar shirazi’s poems is compared to the hero’s trip of joseph campbell’s stories. on the other hand, the main topic in both artwork is mainly about love.