ویژگی‌های ادبیات و رمان سیاسی از دیدگاه صاحب‌نظران ایرانی

هدف این پژوهش، شناخت ویژگی‌ها و مولّفه‌های ادبیات سیاسی به‌ویژه رمان سیاسی، از نگاه نویسندگان صاحب‌نظر ایرانی است. دست‌یابی به تعاریف و ویژگی‌های مشخصِ رمان یا ادبیات سیاسی، یاریگر پژوهشگران در این زمینۀ پژوهشی خواهد بود. در این پژوهش، به روش تحلیل محتوای استقرایی، دیدگاه‌های گوناگون موجود در آثارِ منتقدان و نویسندگان ایرانی، دربارۀ تعاریف و ویژگی‌های رمان یا ادبیات سیاسی، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، سپس وجوه اشتراک و افتراق آن‌ها مشخص گشته است. برخی از ویژگی‌های ادبیات یا رمان سیاسی از دیدگاه آنان عبارت‌اند از: توجه به مسائل قدرت و حاکمیّت؛ حساسیت و واکنش در برابر رویدادهای سیاسی؛ پرداختن به مضامین سیاسی مانند هویت، حقوق شهروندی، آزادی، وطن، قانون و برابری سیاسی؛ ضدیت با استبداد و خودکامگی حاکمان؛ نقد ایدئولوژی‌ها و گفتمان‌های مسلّط جامعه؛ انتقاد از وضع موجود و قدرت حاکم و همچنین خواهانِ دگرگونیِ آن بودن؛ تمرکز بر مبارزات ضداستعماری، محکوم‌کردن مداخله‌های بیگانگان و لزوم استقلال سیاسی کشور؛ ایدئولوژیک بودن و نوشته‌شدن تحت تاثیر اندیشه‌ها و ایدئولوژی‌های خاص سیاسی ؛ نفی برخی از ارزش‌ها و تایید بعضی دیگر؛ تبیین روشنگرانه یا نقد آراء و اندیشه‌های سیاسی؛ پرورانده‌شدن یک «غیریت» یا «دیگری» در آن، که ممکن است غرب، حاکمیّت یا سنت باشد؛ پرداختن به زندگی اشخاص و رجال سیاسی؛ تایید و پشتیبانی از احزاب و جریان‌‌های سیاسی یا مخالفت با آن‌ها. طرح مضامین سیاسی از نظر صراحت بیان، می‌تواند آشکارا یا نمادین باشد. ادبیات یا رمان سیاسی از لحاظ لحن و شیوۀ بیان، می‌تواند به‌صورت طنز یا جدی یا آمیخته‌ای از هر دو باشد.

characteristics of political literature and novel from the point of view of iranian experts

the current study is aimed at investigating the characteristics and components of political literature, precisely about the political novel from the perspective of iranian writers. to be concise, achieving specific definitions and characteristics of the political novel or literature will assist researchers in this respect. in the research in question, various perspectives of iranian critics and writers have been addressed in their works regarding the definitions and characteristics of the political novels or their related literature. followed by that, their commonalities and differences have been identified through integrating inductive content analysis. as the results of the provided analysis provided, the characteristics of political literature or novels can be counted as; attention to issues of power and sovereignty, sensitivity and reaction to political events, attention to political issues (e.g., identity, civil rights, freedom, homeland, law, and political equality), opposition to tyranny of the rulers, criticizing the society’s dominant ideologies and discourses, criticizing the status quo and the ruling power, as well as being eager to change it. furthermore, focusing on anti-colonial struggles, condemnation of foreign interference, and the necessity for political independence, being ideological and influenced by specific political ideas and ideologies, denying some values and endorsing others, explaining clearly or criticizing political views and ideas, developing one otherness or the element of other , government or tradition; dealing with the lives of individuals and political figures, confirmation or providing support for political parties and the disagreements over them, discussing the political themes in terms of explicitness which can be overt or symbolic, and political literature or novels in terms of tone and style of expression can be counted as a number of other factors in this respect.