بررسی شیوه صحنه‌پردازی در ماجرای عاشق‌شدن خورشیدشاه در روایت سمک عیار

در روایت مکتوب، از دید روایت‌شناسی امروز و نگاه انتقادی خواننده‌محور، تخیلی و فردی‌بودن صحنه‌پردازی در ذهن مخاطب پدیده‌ای پراهمیت است. در این پژوهش صحنه‌پردازی در ماجرای عاشق‌شدن خورشیدشاه، قهرمان اصلی داستان عامه‌ بلند سمک عیار، بررسی شده، به ترسیم دقیق و جزء‌به‌جزء جهان روایتِ ممکن‌شده از مکان‌های آن می‌پردازد. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که راوی سمک عیار در مواردی، صحنه را برای مخاطب به‌اختصار توصیف می‌کند؛ گاهی از تراکم و انباشت صحنه‌ توصیف‌شده برای کانونی‌سازی آن استفاده می کند و بر جلوه‌های تصویری با ذکر جزئیات می‌افزاید تا به‌گونه ای صحنه را به ذهن مخاطب القا کند؛ در مواردی نیز وجودِ مکان صحنه‌های ناگفته را به تخیل و استنباط مخاطب واگذار می‌کند تا براساس قرینه‌های موجود در متن، در ذهن خود به بازسازی آن صحنه‌ها در جهان روایت بپردازد؛ در برخی صحنه‌ها نیز به‌طور موازی از هر دو نوع صحنه‌پردازی برای معرفی چند مکان استفاده می‌کند. در این پاره‌روایت کهن، صحنه‌پردازی استنباطی، یکی از ارکان مهم در بسط و تکمیل گستره‌ جهان روایت حاصل از صحنه‌هایی است که راوی ناگزیر به توصیف آن بوده است؛ همچنین مشاهده می‌‌شود که با بهره‌گیری از تلفیق انواع صحنه‌پردازی و تولید نقشه‌ جهان روایت چندمرحله‌ای، می‌توان ابعاد روشن‌تر و کامل‌تری از فضای روایت‌های بلند عامه را پیش‌روی مخاطب گسترد.

the analysis of creation methods for setting in the story of khorshidshah falling in love from samak ayyar

in written narrative, from the perspective of today’s narratology and the reader-oriented critical view, imaginative and personal creation of setting in the mind of the reader is an important phenomenon. our research examines these creations in the story of falling in love of khorshidshah - the protagonist of the long folktale samak ayyar- and sketches a precise and part by part development of the narrative world drawn from the locations made possible in such settings. this article depicts that the narrator of samak ayyar, in some cases describes the setting briefly for the reader; sometimes uses the condensation and saturation of the described setting to achieve focalization and adds to its visual effects by describing the details in order to induce a setting in the mind; and other times leaves the existence of such locations to the imagination and deduction of the reader to reconstructs those settings of the narrative world, based on the symmetries available in the text; and in some settings utilizes both techniques in parallel, in order to introduce more locations. in this ancient substory, deductive creation of setting is one of the important elements which is used to develop and complete the other settings that the narrator has been obligated to describe them in the text; also, we saw that by benefiting from the mixture of different types of setting creation, and the development of the map of the narrative world in intervals, it is possible to demonstrate much clearer and completer aspects of the space of long folktales in front the reader.